Demir Çağı Define Hazinesi

Arkeologlar, Galler’de ilk kez Demir Çağı’na ait olağanüstü bir altın sikke hazinesine rastladılar. “Stater” olarak bilinen bu 15 olağanüstü eser, Galler’in kuzeybatı kıyısında, Anglesey adasındaki bir tarlada keşfedildi. MÖ 60-20 yıllarına tarihlenen sikkeler, ülkede bulunan ilk Demir Çağı altın sikkeleridir.

Karmaşık Tasarımlar ve Makedon Etkisi

Sikkelerin bir yüzünde Yunan tanrısı Apollon tasvir edilirken, diğer yüzünde karmaşık sembollerle çevrili bir at yer alıyor. Sikkelerin tarzı, II. Filip’in Makedon altın sikkelerinden açık bir şekilde etkilenmiştir.

Dedektör Kullananların Zaferi

Bu antik hazinelerin keşfi, dedektör kullananların keskin gözleri sayesinde mümkün olmuştur. Peter Cockton ve Lloyd Roberts isimli iki arkadaş, sikkelerin beşini ortaya çıkardı. Roberts için bu, ömür boyu süren bir hayalin gerçekleşmesiydi; çünkü her zaman bir altın stater bulmayı arzulamıştı.

Daha önce dedektör kullanmamış olan Tim Watson, kalan on sikkeyi bulmaktan sorumluydu. Ekipmanlarını geliştirdikten sonra, Roberts ve Cockton’ın keşiflerini yaptıkları tarlada altına ulaştı.

Tarihsel Önem

Sikkeler, Demir Çağı’nda günümüzün İngiltere’sinin Doğu Midlands bölgesinde yaşamış olan Corieltavi kabilesine dair değerli bilgiler sağlamaktadır. Araştırmacılar, sikkelerin geleneksel para birimi olarak değil, seçkinler arasında ittifak kurmak veya tanrılara sunu olarak kullanıldığına inanıyorlar.

Arkeolojik Araştırma ve Gelecek Planları

Keşfin ardından Gwynedd Arkeoloji Vakfı’ndan uzmanlar, sikkelerin varlığının ardındaki gizemi çözmek için bölgede bir araştırma yürüttü. Yakın çevrede kesin kanıtlar bulunamadı ancak buluntu yeri, bölgenin tarihsel önemini ortaya koyan, tarih öncesi ve erken Roma dönemi faaliyetleri açısından zengin bir alan içinde yer alıyor.

Anglesey’deki bir müze olan Oriel Môn, sikkeleri satın almak ve halka sergilemekle ilgileniyor. Böylece ziyaretçiler bu antik eserlere hayran kalabilecek ve temsil ettikleri büyüleyici tarih hakkında daha fazla bilgi edinebilecekler.

Geçmişi Korumak, Geleceği Açığa Çıkarmak

Galler’de bulunan bu Demir Çağı altın sikkelerinin keşfi, tarihsel açıdan değerli parçaları koruma ve ortaya çıkarmakta dikkatli bireylerin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca arkeologların ve tarihçilerin, geçmişimizin karmaşık dokusunu bir araya getirme ve atalarımızın yaşamları ve kültürleri hakkında ışık tutma yönündeki devam eden çabalarını da göstermektedir.

Ek Ayrıntılar ve İçgörüler

• Stater’ler bir tarafında müzik, şiir ve kehanet tanrısı Yunan tanrısı Apollon’u, diğer tarafında ise sembollerle çevrili bir atı tasvir ediyor.
• At motifinin, atlar, bereket ve yeraltı dünyasının Kelt tanrıçası Epona’yı temsil ettiği düşünülüyor.
• Atı çevreleyen semboller, güneş, ay ve dört mevsim gibi Kelt kültürü ve inançlarının çeşitli yönlerini temsil ediyor olabilir.
• Sikkeler büyük olasılıkla, Demir Çağı’nın Roma dönemine geçiş yaptığı bir dönemde, bölgedeki önemli siyasi ve ekonomik değişimler sırasında basılmıştır.
• Bu sikkelerin keşfi, arkeologlar ve tarihçiler arasında heyecan uyandırdı çünkü Galler’deki Demir Çağı toplumunun karmaşıklıklarını anlamak için yeni kanıtlar sağlıyor.

Galler’de popüler bir spor olan ragbi, ilgi çekici bir teoriyle ilişkilendirilmiştir: “papal ragbi teorisi”. Bu teori, Galler’in bir Ragbi Büyük Şlemi kazandığında (Altı Ulus Şampiyonası’ndaki tüm maçları kazanarak), bir papanın ölüm olasılığının arttığını öne sürmektedir.

Şehir Efsanesi

Galler’deki bir şehir efsanesi, Galler her Ragbi Büyük Şlemi kazandığında bir papanın öldüğünü iddia etmektedir. Ancak araştırmacılar, bu özel iddianın verilerle desteklenmediğini bulmuşlardır.

Papal Ragbinin Özel ve Genel Teorileri

Araştırmacılar, ragbi ile papal ölüm arasındaki ilişkiyi incelemek için iki teori geliştirmişlerdir:

• Papal ragbinin özel teorisi: Galler bir Büyük Şlem kazandığında, o yıl bir papanın ölme ihtimali artar.
• Papal ragbinin genel teorisi: Galler özellikle iyi bir performans sergilediğinde (mutlaka bir Büyük Şlem kazanmasa bile), beklenen papal ölüm sayısı artar.

Araştırma

Araştırmacılar, 1883’ten günümüze kadar ragbi şampiyonaları ve papal ölümlerle ilgili verileri analiz etmişlerdir. Papal ragbinin özel teorisinin verilerle desteklenmediğini bulmuşlardır. Ancak, Galler’in ragbi galibiyetleri ile papal ölüm sayısı arasında, genel teoriyi destekleyen, sınırda anlamlı bir ilişki bulmuşlardır.

Vatikan’ın Tepkisi

Galler’in 2007’de Büyük Şlemi kazanmasının ardından, araştırmacılar Vatikan’daki sağlık personelini 2008’in sonuna kadar tetikte olmaları konusunda uyarmışlardır. Ancak papa o dönemde ölmemiştir.

Papal Ragbi Teorisinin Geleceği

Papal ragbi teorisi tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Bazı araştırmacılar bunun geçerli bir teori olduğuna inanırken, diğerleri bunun sadece bir tesadüf olduğunu savunmaktadır. Galler’in ragbi başarısı ile papal ölüm arasında gerçek bir bağlantı olup olmadığını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Ek Bilgiler

• Araştırmacılar, bir Galler Büyük Şlemi’nin olduğu 1978 yılında iki papanın öldüğünü belirtmişlerdir.
• Araştırmacılar, genel teorinin yalnızca Galler’in ragbi galibiyetlerine uygulandığını ve diğer takımların galibiyetlerine uygulanmadığını vurgulamışlardır.
• Papal ragbi teorisi, hem ragbi hayranları hem de din bilginleri arasında ilgi uyandırmıştır.

Sonuç

Papal ragbi teorisi, hem büyüleyici hem de tartışmalı olan ilgi çekici bir hipotezdir. Her Galler Büyük Şlemi’nin bir papanın ölümüne yol açtığı şeklindeki özel iddia çürütülmüş olsa da, Galler’in ragbi başarısının papal ölümlerin artmasıyla bağlantılı olabileceği şeklindeki genel teori halen araştırılmaktadır.

Caernarfon’un Surlu Şehri

Kuzey Galler’de bir kasaba olan Caernarfon, İngiltere ile Galler arasındaki çalkantılı tarihte önemli bir rol oynamıştır. 13. yüzyılın sonlarında İngiliz Kralı I. Edward, Galler’i fethetmek için bir sefere çıktı. Stratejisinin bir parçası olarak, “Demir Kale Halkası” olarak bilinen bir dizi tahkimat kurdu. Bu kalelerden biri Caernarfon’a inşa edildi ve Edward onun yanında ızgara şeklinde sokakları olan surlu bir kasaba inşa etti.

Şehir surları, sakinleri Galler isyanlarından ve diğer tehditlerden koruyan savunma bariyeri görevi gördü. Ancak zamanla surlar saldırılar ve yangınlar nedeniyle zayıfladı ve sonunda 14. yüzyılda yıkıldı.

Arkeolojik Keşifler

Son yıllarda, Caernarfon’daki arkeolojik kazılar, kasabanın ortaçağ geçmişine yeni ışık tuttu. En önemli keşiflerden biri, yeni bir sağlık merkezinin inşasından önce yapılan bir araştırma sırasında gerçekleşti. C.R. Arkeoloji’den arkeologlar, I. Edward’ın hükümdarlığı sırasında inşa edilen orijinal şehir surlarının kalıntılarını temsil edebilecek bir dizi basamak ortaya çıkardı.

Araştırmada bulunan diğer buluntular arasında, 13. yüzyıldan beri Batı Fransa’da üretilen bir çanak çömlek türü olan Saintonge çanak çömlekleriyle ilişkili yeşil bir şarap sürahisinin kulpunu içeren ortaçağ çanak çömlek parçaları da yer alıyor. Bu keşif, Caernarfon’un Edwardian döneminde uluslararası ticaret bağlantıları olduğunu gösteriyor.

Bir başka ilgi çekici buluntu da bir kapı veya şömineye ait kalıntılardı. Bir kapıysa, Caernarfon’un şehir kapısına, kasabaya erişimi kontrol eden bir yapıya daha önce bilinmeyen bir giriş olabilir. Bir şömineyse, arkeologlara ortaçağ döneminde Caernarfon’da yaşayan insanların günlük yaşamları hakkında fikir verebilir.

Şehir Surlarının Önemi

Caernarfon’un şehir surları sadece bir savunma yapısından ibaret değildi. Aynı zamanda I. Edward’ın otoritesinin ve İngilizlerin Galliler üzerindeki hakimiyetinin simgesiydi. Surlar, kendi sosyal ve ekonomik hayatı olan gelişen bir topluluğu çevreliyordu.

Arkeologlar, şehir surları içinde yaşayan insanların günlük yaşamları hakkında daha fazla bilgi edinmeye hevesliler. Gelecekteki kazıların, evlerine, işletmelerine ve günlük rutinlerinin diğer yönlerine dair daha fazla kanıt ortaya çıkaracağını umuyorlar.

Tarihsel Bağlam

I. Edward’ın Galler’i fethi karmaşık ve kanlı bir meseleydi. Gal prensleri uzun süre İngiliz yönetimine direnmişlerdi, ancak Edward Galler’i kontrolü altına almaya kararlıydı. Bir dizi seferden sonra Edward, Galler prenslerini teslim olmaya zorladı ve bölge üzerinde İngiliz yönetimi kurdu.

Caernarfon, Edward’ın fethinde kilit bir rol oynadı. Kale ve şehir surları onun gücünün ve otoritesinin sembolleriydi. Ayrıca, Galler halkı üzerinde kontrol sağlamaya yardımcı olan İngiliz askerleri ve yöneticileri için bir üs görevi gördüler.

Caernarfon’un Mirası

Caernarfon bugün hala, zengin bir tarihi ve gururlu bir mirası olan canlı bir kasabadır. Şehir surları, kasabanın ortaçağ geçmişinin ve İngiltere ile Galler arasındaki mücadelede oynadığı rolün bir hatırlatıcısıdır.

Arkeolojik kazılar, ortaçağ döneminde Caernarfon’da yaşayan insanların yaşamlarına dair yeni bilgiler ortaya çıkarmaya devam ediyor. Bu keşifler, Galler tarihini ve İngiltere ile Galler arasındaki karmaşık ilişkiyi daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.

İlk Keşif ve Tanımlama

20 Mart’ta Galler’deki RSPCA alışılmadık bir çağrı aldı. 200 yıllık tarihinde ilk kez, Pembrokeshire kıyısında dinlenen bir Atlantik morsunu incelemeleri istendi. Bir inek büyüklüğünde olan bu genç mors, hızla yerel bir ünlü haline geldi ve sakinleri Wally, Isabelle ve Cain gibi isimler önerdi.

Kökeni ve Yolculuğu

Uzmanlar, bu morsun muhtemelen Grönland veya Norveç takımadalarından Svalbard’dan geldiğine inanıyor. Fotoğraflar, altı günde yaklaşık 250 mil mesafeyi kapsayarak İrlanda’dan Galler’e yüzdüğünü gösteriyor. Şubat ortasında Danimarka’da görülen morsun aynı olduğu düşünülüyor.

Fiziksel Özellikler ve Sağlık

Morsun, morslarda yaygın bir özellik olan dört inçten kısa dişlere sahiptir. Biyologlar, yalnızca dişlerine dayanarak cinsiyetini belirleyemediler. Morsun yurdundan çok uzakta olmasına rağmen nispeten sağlıklı görünüyordu. RSPCA hayvan kurtarma görevlisi Ellie West, morsun dinlendiğini ve biraz zayıfladığını, ancak hastalık veya yaralanma belirtisi göstermediğini gözlemledi.

Davranış ve Alışkanlıklar

Morsların, iklim değişikliği nedeniyle giderek azalan kara veya deniz buzunda dinlendikleri bilinmektedir. Galler’deki mors, 22 Mart’ta denize dönmeden önce yaklaşık iki gün dinlendi. Genellikle kalın yalıtım blubber tabakası sayesinde saatte yaklaşık dört mil ortalama hızla yüzer.

Koruma Endişeleri

RSPCA ve Welsh Marine Life Rescue, Pembrokeshire’daki konaklaması sırasında morsu yakından izleyerek onun iyiliğini sağlamak ve rahatsız edilmesini önlemek için yakından izlediler. ORCA’da bilim ve korumayı yöneten Lucy Babey, morsdan güvenli bir mesafede durmanın önemini vurguladı. “Bu hayvan tüm yüzmesinden oldukça yorulmuş olacak,” dedi. “Alışık olmadığı bir ortamda olduğu için muhtemelen stresli olacaktır.”

Tarihsel Bağlam ve Önceki Görüntülemeler

Bu, Pembrokeshire kıyısında ilk kez bir mors görülmesi olsa da, morsların İrlanda ve Galler’i ziyaret ettiği ilk olay değildir. 1979’dan bu yana İrlanda’da sekiz doğrulanmış mors görüntüsü ve İskoçya’da birkaçı görüldü. 2018’de bir morsun aylarca İskoçya’nın çeşitli adalarında dolaştığı görüldü.

Bilimsel Önem

Galler’de bir morsun varlığı, deniz ekosistemlerinin birbirine bağlılığını ve bu hayvanların uzun mesafe seyahat etme potansiyelini vurgulamaktadır. Ayrıca iklim değişikliğinin mors popülasyonları üzerindeki etkisini ve uygun dinlenme ve beslenme alanları bulma yeteneklerini sorgulatmaktadır.

Halkın Tepkisi ve Güvenlik Önlemleri

İrlanda Balina ve Yunus Grubu, İrlanda’da görülen morsu Galler’deki morsla karşılaştıran fotoğraflar paylaşarak aynı birey olabileceklerini öne sürdü. RSPCA, mors tekrar ortaya çıkarsa halka yaklaşmamalarını ve hem hayvanın iyiliği hem de kendi güvenlikleri için güvenli bir mesafe korumalarını istedi.