{"id":15898,"date":"2024-04-13T01:13:04","date_gmt":"2024-04-13T01:13:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=15898"},"modified":"2024-04-13T01:13:04","modified_gmt":"2024-04-13T01:13:04","slug":"moon-formation-tungsten-puzzle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/science\/astronomy\/moon-formation-tungsten-puzzle\/","title":{"rendered":"Ay&#8217;\u0131n K\u00f6keni ve Tungsten Bulmacas\u0131"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Ay&#8217;\u0131n K\u00f6keni ve Tungsten Bulmacas\u0131<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ay&#8217;\u0131n Olu\u015fumu<\/h2>\n\n<p>Yayg\u0131n olarak kabul g\u00f6ren dev \u00e7arp\u0131\u015fma hipotezine g\u00f6re Ay, yakla\u015f\u0131k 4,5 milyar y\u0131l \u00f6nce Mars b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde Theia adl\u0131 bir cismin D\u00fcnya&#8217;ya \u00e7arpmas\u0131yla olu\u015ftu. Sim\u00fclasyonlar ve Ay kaya\u00e7lar\u0131n\u0131n analizi, Ay&#8217;\u0131n esas olarak D\u00fcnya&#8217;n\u0131n mantosuna benzer bile\u015fimde olan Theia&#8217;n\u0131n manto malzemesinden olu\u015ftu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ay&#8217;\u0131n Kimyasal Bile\u015fimi<\/h2>\n\n<p>Ancak gezegenler tipik olarak farkl\u0131 kimyasal bile\u015fimlere sahiptir. Theia D\u00fcnya&#8217;dan uzakta olu\u015fmu\u015fsa, bile\u015fimi farkl\u0131 olmal\u0131yd\u0131 ve Ay&#8217;\u0131n bile\u015fimi D\u00fcnya&#8217;n\u0131n mantosuna benzememeliydi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tungsten Bulmacas\u0131<\/h2>\n\n<p>Ay&#8217;\u0131n k\u00f6ken hikayesini karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131ran bir element tungstendir. Tungsten, gezegenlerin \u00e7ekirdeklerine do\u011fru \u00e7\u00f6kme e\u011filiminde olan demir seven bir elementtir. Bu nedenle Ay ve D\u00fcnya&#8217;n\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 miktarlarda tungsteni olmas\u0131 gerekir \u00e7\u00fcnk\u00fc Theia&#8217;n\u0131n tungsten bak\u0131m\u0131ndan zengin mantosu \u00e7arp\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda Ay&#8217;a dahil olmu\u015ftur.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130zotopik Benzerlikler<\/h2>\n\n<p>\u0130ki ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma, Ay kaya\u00e7lar\u0131ndaki ve D\u00fcnya \u00f6rneklerindeki iki tungsten izotopunun oran\u0131n\u0131 inceledi. Ay kaya\u00e7lar\u0131n\u0131n D\u00fcnya&#8217;dan biraz daha fazla tungsten-182 i\u00e7erdi\u011fini buldular, ilgin\u00e7 bir bulgu \u00e7\u00fcnk\u00fc tungsten-182, k\u0131sa yar\u0131 \u00f6mre sahip hafniyum-182&#8217;nin radyoaktif bozunmas\u0131yla \u00fcretilir.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ge\u00e7 Veneer Hipotezi<\/h2>\n\n<p>Tungsten bulmacas\u0131n\u0131n en basit \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ge\u00e7 veneer hipotezidir. Bu hipotez, D\u00fcnya ve proto-Ay&#8217;\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta benzer tungsten izotop oranlar\u0131na sahip oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Bununla birlikte, D\u00fcnya daha b\u00fcy\u00fck ve daha k\u00fctleli oldu\u011fu i\u00e7in, \u00e7arpmadan sonra da gezegenimsi cisimleri \u00e7ekmeye devam ederek mantosuna yeni malzeme ekledi. Bu ge\u00e7 veneer, tungsten-182&#8217;ye g\u00f6re daha fazla tungsten-184&#8217;e sahip olurken, Ay \u00e7arpmadan gelen oran\u0131 korumu\u015ftur.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ge\u00e7 Veneer \u0130\u00e7in Kan\u0131tlar<\/h2>\n\n<p>Ge\u00e7 veneer hipotezi, D\u00fcnya&#8217;n\u0131n mantosunda beklenenden daha fazla siderofil element (demiri seven elementler) i\u00e7ermesiyle desteklenmektedir. Bu elementlerin \u00e7ekirde\u011fe batmas\u0131 gerekirdi ancak g\u00f6kta\u015f\u0131 \u00e7arpmalar\u0131yla \u00e7ekirdek olu\u015ftuktan sonra D\u00fcnya&#8217;ya getirilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tungsten \u0130zotop Oranlar\u0131n\u0131n Benzerli\u011fi<\/h2>\n\n<p>Proto-Ay&#8217;\u0131n D\u00fcnya&#8217;n\u0131n tungsten oran\u0131yla e\u015fle\u015febilmesi i\u00e7in Theia ve D\u00fcnya \u00e7ok benzer tungsten bollu\u011fuyla ba\u015flam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu bulmacay\u0131 \u00e7\u00f6zmek daha fazla gezegensel \u00e7al\u0131\u015fma gerektirecek ancak Ay&#8217;\u0131n k\u00f6ken hikayesi netle\u015fmektedir.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gezegenimsi Cisimlerin Ay Olu\u015fumundaki Rol\u00fc<\/h2>\n\n<p>Sim\u00fclasyonlar, b\u00fcy\u00fck \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n, birbirine yak\u0131n olu\u015fan ve bu nedenle benzer bile\u015fimlere sahip olan cisimler aras\u0131nda meydana gelmesinin daha olas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bu, Theia&#8217;n\u0131n D\u00fcnya&#8217;ya nispeten yak\u0131n olu\u015ftu\u011fu fikrini desteklemektedir.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gezegenimsi Cisimler ve Ge\u00e7 Veneer<\/h2>\n\n<p>Gezegenimsi cisimler, Ay&#8217;\u0131n olu\u015fumundan sonra gen\u00e7 g\u00fcne\u015f sistemini bombalamaya devam etti. D\u00fcnya, Ay&#8217;dan daha fazla bu ge\u00e7 veneer malzemesini toplad\u0131 ve bu da bile\u015fimlerindeki farkl\u0131l\u0131klara daha fazla katk\u0131da bulundu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay&#8217;\u0131n K\u00f6keni ve Tungsten Bulmacas\u0131 Ay&#8217;\u0131n Olu\u015fumu Yayg\u0131n olarak kabul g\u00f6ren dev \u00e7arp\u0131\u015fma hipotezine g\u00f6re Ay, yakla\u015f\u0131k 4,5 milyar y\u0131l \u00f6nce Mars b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde Theia adl\u0131 bir cismin D\u00fcnya&#8217;ya \u00e7arpmas\u0131yla olu\u015ftu.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[437],"tags":[896,19009,2716,21116,1446,1173,21113,20512,19008,21115,21114],"class_list":["post-15898","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-astronomy","tag-moon","tag-core","tag-earth","tag-late-veneer","tag-planets","tag-solar-system","tag-impact","tag-isotopes","tag-mantle","tag-planetesimals","tag-tungsten"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15898","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15898"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15898\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15899,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15898\/revisions\/15899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15898"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15898"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15898"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}