{"id":1045,"date":"2021-12-01T13:26:24","date_gmt":"2021-12-01T13:26:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=1045"},"modified":"2021-12-01T13:26:24","modified_gmt":"2021-12-01T13:26:24","slug":"the-tomato-from-deadly-nightshade-to-culinary-delight","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/food-science\/the-tomato-from-deadly-nightshade-to-culinary-delight\/","title":{"rendered":"C\u00e0 chua: H\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u1ebfn m\u00f3n \u0103n y\u00eau th\u00edch"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e0 chua: T\u1eeb c\u00e2y c\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u1ebfn m\u00f3n \u0103n ngon<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">N\u1ed7i s\u1ee3 c\u00e0 chua \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 18, c\u00e0 chua \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 lo\u1ea1i qu\u1ea3 \u0111\u00e1ng s\u1ee3 \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi ch\u00fang l\u00e0 &#8220;t\u00e1o \u0111\u1ed9c&#8221; b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd tin r\u1eb1ng nh\u1eefng nh\u00e0 qu\u00fd t\u1ed9c \u0111\u00e3 ng\u00e3 b\u1ec7nh v\u00e0 t\u1eed vong sau khi \u0103n ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, nguy\u00ean nh\u00e2n th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e1i ch\u1ebft n\u00e0y l\u00e0 ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c ch\u00ec, v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2u \u00c2u gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u0129a thi\u1ebfc c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng ch\u00ec cao. T\u00ednh axit c\u1ee7a c\u00e0 chua \u0111\u00e3 ng\u1ea5m ch\u00ec t\u1eeb \u0111\u0129a, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c ch\u00ec.<\/p>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0o li\u00ean quan c\u00e0 chua \u0111\u1ebfn ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c, nh\u01b0ng n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i v\u1eabn k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n 200 n\u0103m. M\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0 do c\u00e0 chua \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00e0 \u0111\u1ed9c ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t h\u1ecd th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 \u0111\u1ed9c ch\u1ee9a \u0111\u1ed9c t\u1ed1 g\u1ecdi l\u00e0 ancaloit tropan.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e0 chua \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u M\u1ef9<\/h2>\n\n<p>C\u00e0 chua \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chinh ph\u1ea1t T\u00e2y Ban Nha l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean mang \u0111\u1ebfn B\u1eafc M\u1ef9 v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 16. Tuy nhi\u00ean, l\u00fac \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 tr\u1ed3ng ch\u00fang l\u00e0m c\u1ea3nh v\u00ec h\u1ecd tin r\u1eb1ng ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 18, c\u00e0 chua b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng c\u1ee7a Ch\u00e2u M\u1ef9, nh\u01b0ng n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 tin \u0111\u1ed3n v\u1ec1 \u0111\u1ed9c t\u00ednh ti\u1ec1m \u1ea9n c\u1ee7a ch\u00fang v\u1eabn dai d\u1eb3ng. Ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng S\u00e2u xanh tr\u00ean c\u00e0 chua, m\u1ed9t lo\u1ea1i s\u00e2u m\u00e0u xanh l\u00e1 c\u00e2y l\u1edbn c\u00f3 s\u1eebng tr\u00ean l\u01b0ng, g\u00e2y t\u1eed vong cho con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 c\u1ee9u chu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e0 chua<\/h2>\n\n<p>B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i dai d\u1eb3ng, c\u00e0 chua d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m. \u0110\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 19, h\u00e0ng tr\u0103m c\u00f4ng th\u1ee9c n\u1ea5u \u0103n b\u1eb1ng c\u00e0 chua \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed v\u00e0 b\u00e1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1eed nghi\u1ec7m c\u00e1c gi\u1ed1ng c\u00e0 chua kh\u00e1c nhau v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1850, c\u00e1i t\u00ean &#8220;c\u00e0 chua&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00e1n c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1897, Joseph Campbell \u0111\u00e3 ph\u00e1t minh ra s\u00fap c\u00e0 chua c\u00f4 \u0111\u1eb7c, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng l\u00e0m ph\u1ed5 bi\u1ebfn lo\u1ea1i qu\u1ea3 n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e0 chua ng\u00e0y nay<\/h2>\n\n<p>Ng\u00e0y nay, c\u00e0 chua \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau th\u1ee5 tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi v\u00f4 s\u1ed1 gi\u1ed1ng kh\u00e1c nhau. Ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong nhi\u1ec1u m\u00f3n \u0103n, t\u1eeb salad \u0111\u1ebfn pizza v\u00e0 s\u00fap. Ch\u1ec9 t\u00ednh ri\u00eang t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, n\u0103m 2009 \u0111\u00e3 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c 3,32 t\u1ef7 pound c\u00e0 chua t\u01b0\u01a1i.<\/p>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e0 chua r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn, nh\u01b0ng m\u1ed9t ph\u1ea7n qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00fang nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y h\u1ecd c\u00e0 \u0111\u1ed9c v\u1eabn \u00e1m \u1ea3nh trong n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i ch\u00fang. B\u1ed9 phim ca nh\u1ea1c h\u00e0i k\u1ecbch &#8220;Attack of the Killer Tomatoes&#8221; n\u0103m 1978 c\u00f3 nh\u1eefng qu\u1ea3 c\u00e0 chua \u0111\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3 gieo r\u1eafc n\u1ed7i kinh ho\u00e0ng kh\u1eafp \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Di s\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e0 chua<\/h2>\n\n<p>C\u00e0 chua c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 h\u1ea5p d\u1eabn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh d\u1ea5u b\u1edfi c\u1ea3 n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 s\u1ef1 say m\u00ea. T\u1eeb kh\u1edfi \u0111\u1ea7u khi\u00eam t\u1ed1n nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00e0 \u0111\u1ed9c ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u1ebfn v\u1ecb th\u1ebf hi\u1ec7n t\u1ea1i nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00f3n \u0103n ngon, c\u00e0 chua \u0111\u00e3 \u0111i m\u1ed9t ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i.<\/p>\n\n<p>H\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e0 chua nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta r\u1eb1ng ngay c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng s\u1ee3 v\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u nh\u1ea5t cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u00edch.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e0 chua: T\u1eeb c\u00e2y c\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111\u1ebfn m\u00f3n \u0103n ngon N\u1ed7i s\u1ee3 c\u00e0 chua \u1edf Ch\u00e2u \u00c2u V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 18, c\u00e0 chua \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 lo\u1ea1i qu\u1ea3 \u0111\u00e1ng&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[628],"tags":[2428,97,27,9,113,2429,63],"class_list":["post-1045","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-food-science","tag-tomato","tag-science","tag-history","tag-art","tag-food","tag-botany","tag-culture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1045"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1045\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1046,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1045\/revisions\/1046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}