{"id":1282,"date":"2023-04-22T11:48:52","date_gmt":"2023-04-22T11:48:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=1282"},"modified":"2023-04-22T11:48:52","modified_gmt":"2023-04-22T11:48:52","slug":"light-pollution-altering-bird-nesting-patterns-amid-climate-change","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/environmental-science\/light-pollution-altering-bird-nesting-patterns-amid-climate-change\/","title":{"rendered":"\u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng: Thay \u0111\u1ed5i h\u00e0nh vi l\u00e0m t\u1ed5 c\u1ee7a chim trong b\u1ed1i c\u1ea3nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng: Thay \u0111\u1ed5i m\u00f4 h\u00ecnh l\u00e0m t\u1ed5 c\u1ee7a chim gi\u1eefa bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ed5 c\u1ee7a chim<\/h3>\n\n<p>\u00c1nh s\u00e1ng nh\u00e2n t\u1ea1o t\u1eeb c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ph\u00e1 v\u1ee1 nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i chim, d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i trong h\u00e0nh vi l\u00e0m t\u1ed5 c\u1ee7a ch\u00fang. \u1ede nh\u1eefng khu v\u1ef1c c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng cao, chim l\u00e0m t\u1ed5 s\u1edbm h\u01a1n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1edbi m\u1ed9t th\u00e1ng. S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 ti\u00eau c\u1ef1c, v\u00ec chim non c\u00f3 th\u1ec3 n\u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u1ee9c \u0103n d\u1ed3i d\u00e0o nh\u1ea5t v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, khi\u1ebfn chim b\u1ed1 m\u1eb9 kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c ki\u1ebfm \u0103n nu\u00f4i con.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u00edn hi\u1ec7u \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 vi\u1ec7c chim l\u00e0m t\u1ed5 s\u1edbm<\/h3>\n\n<p>\u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho chim m\u1ed9t t\u00edn hi\u1ec7u b\u1ed5 sung \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u1ed5 s\u1edbm h\u01a1n. Chim d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 \u00e1nh s\u00e1ng ban ng\u00e0y \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh th\u1eddi \u0111i\u1ec3m l\u00e0m t\u1ed5 v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng nh\u00e2n t\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1eeba ch\u00fang, khi\u1ebfn ch\u00fang ngh\u0129 r\u1eb1ng ban ng\u00e0y d\u00e0i h\u01a1n th\u1ef1c t\u1ebf. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap chim th\u00edch nghi v\u1edbi nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, v\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1ea5m h\u01a1n khi\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u1edbm h\u01a1n.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu<\/h3>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap chim \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00eda c\u1ea1nh, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ph\u1ea3i xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng r\u1ed9ng h\u01a1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a ch\u00fang. \u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 sinh h\u1ecdc c\u1ee7a chim, v\u1ed1n \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c h\u00e0nh vi sinh s\u1ea3n, ki\u1ebfm \u0103n v\u00e0 di c\u01b0. N\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi, ch\u1ee9c n\u0103ng c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">M\u1ed1i quan ng\u1ea1i v\u1ec1 b\u1ea3o t\u1ed3n<\/h3>\n\n<p>S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng chim \u1edf B\u1eafc M\u1ef9 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m 29% k\u1ec3 t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1970. \u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o s\u1ef1 suy gi\u1ea3m n\u00e0y. C\u00e1c nh\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111ang nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 nh\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n<\/h3>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c theo d\u00f5i qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh s\u1ea3n c\u1ee7a chim v\u00e0 thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u v\u1ec1 \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng. Nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a h\u1ecd gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng khu v\u1ef1c m\u00e0 chim b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p b\u1ea3o t\u1ed3n.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p gi\u1ea3m nh\u1eb9<\/h3>\n\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc vi\u00ean b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00f3 th\u1ec3 \u01b0u ti\u00ean c\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng. H\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1edbi v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n hi\u1ec7n c\u00f3. C\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m d\u1ea5u ch\u00e2n \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 ti\u1ebfng \u1ed3n c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u00e8n chi\u1ebfu s\u00e1ng ti\u1ebft ki\u1ec7m n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 tr\u00e1nh chi\u1ebfu s\u00e1ng kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0o ban \u0111\u00eam.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i<\/h3>\n\n<p>\u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn chim m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n tr\u00f9ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn va ch\u1ea1m gi\u1eefa chim di c\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c t\u00f2a nh\u00e0, v\u00e0 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng n\u00e0y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n hi\u1ec7u qu\u1ea3.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c khuy\u1ebfn ngh\u1ecb v\u1ec1 ch\u00ednh s\u00e1ch<\/h3>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 trong vi\u1ec7c gi\u1ea3m \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi chim v\u00e0 c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i. H\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 chi\u1ebfu s\u00e1ng ngo\u00e0i tr\u1eddi, th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 ti\u1ebft ki\u1ec7m n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">K\u1ebft lu\u1eadn<\/h3>\n\n<p>\u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i chim v\u00e0 h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a ch\u00fang. M\u1eb7c d\u00f9 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ee3i \u00edch trong vi\u1ec7c gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ph\u1ea3i xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn t\u00e1c \u0111\u1ed9ng r\u1ed9ng h\u01a1n v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u h\u1eadu qu\u1ea3 ti\u00eau c\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 n\u1ed7 l\u1ef1c chung c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n, nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 chim v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u01b0\u01a1ng lai t\u1ed1t \u0111\u1eb9p cho ch\u00fang.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng: Thay \u0111\u1ed5i m\u00f4 h\u00ecnh l\u00e0m t\u1ed5 c\u1ee7a chim gi\u1eefa bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4 nhi\u1ec5m \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ed5 c\u1ee7a chim&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[401,34,2905,2904,219],"class_list":["post-1282","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-environmental-science","tag-conservation","tag-climate-change","tag-bird-nesting","tag-light-pollution","tag-ecology"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1283,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282\/revisions\/1283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}