{"id":13217,"date":"2020-05-30T19:11:03","date_gmt":"2020-05-30T19:11:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=13217"},"modified":"2020-05-30T19:11:03","modified_gmt":"2020-05-30T19:11:03","slug":"tyrannosaurus-rex-linked-to-birds-through-molecular-evidence","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/natural-history\/tyrannosaurus-rex-linked-to-birds-through-molecular-evidence\/","title":{"rendered":"Kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa: C\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi lo\u00e0i chim th\u00f4ng qua b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ph\u00e2n t\u1eed"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa: C\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi lo\u00e0i chim th\u00f4ng qua b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ph\u00e2n t\u1eed<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u00e1t hi\u1ec7n ra v\u1eadt li\u1ec7u ch\u01b0a h\u00f3a th\u1ea1ch<\/h2>\n\n<p>N\u0103m 2003, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Jack Horner v\u00e0 Mary Schweitzer \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 mang t\u00ednh \u0111\u1ed9t ph\u00e1. Trong khi khai qu\u1eadt m\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m kh\u1ea3o c\u1ed5 t\u1eeb xa \u1edf Montana, h\u1ecd t\u00ecnh c\u1edd t\u00ecm th\u1ea5y v\u1eadt li\u1ec7u ch\u01b0a h\u00f3a th\u1ea1ch b\u00ean trong m\u1ed9t kh\u00fac x\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa (T. rex). Kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y mang \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long b\u00ed \u1ea9n n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1eb1ng ch\u1ee9ng ph\u00e2n t\u1eed x\u00e1c nh\u1eadn m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa kh\u1ee7ng long v\u00e0 lo\u00e0i chim<\/h2>\n\n<p>Trong nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 nghi ng\u1edd v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n g\u0169i gi\u1eefa kh\u1ee7ng long v\u00e0 lo\u00e0i chim d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u1ea3i ph\u1eabu. Tuy nhi\u00ean, b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ph\u00e2n t\u1eed m\u1edbi t\u1eeb kh\u00fac x\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a T. rex \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 n\u00e0y. B\u1eb1ng c\u00e1ch so s\u00e1nh collagen, m\u1ed9t lo\u1ea1i protein c\u1ea5u tr\u00fac c\u00f3 \u1edf nhi\u1ec1u lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00e1c nhau, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng collagen c\u1ee7a T. rex gi\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1edbi collagen c\u1ee7a g\u00e0 v\u00e0 \u0111\u00e0 \u0111i\u1ec3u. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1eafc ch\u1eafn ngu\u1ed3n g\u1ed1c h\u1ecd chim c\u1ee7a kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u00e2n t\u00edch collagen: C\u1eeda s\u1ed5 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u m\u1ed1i quan h\u1ec7 ti\u1ebfn h\u00f3a<\/h2>\n\n<p>Collagen l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i protein \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ea5u tr\u00fac. B\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n t\u00edch tr\u00ecnh t\u1ef1 c\u00e1c axit amin c\u1ee7a collagen t\u1eeb T. rex v\u00e0 so s\u00e1nh n\u00f3 v\u1edbi 21 lo\u00e0i c\u00f2n sinh t\u1ed3n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi, tinh tinh, chu\u1ed9t, g\u00e0, \u0111\u00e0 \u0111i\u1ec3u, c\u00e1 s\u1ea5u v\u00e0 c\u00e1 h\u1ed3i, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i quan h\u1ec7 ti\u1ebfn h\u00f3a gi\u1eefa c\u00e1c lo\u00e0i n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">G\u00e0 v\u00e0 \u0111\u00e0 \u0111i\u1ec3u: H\u1ecd h\u00e0ng h\u1ecd chim g\u1ea7n nh\u1ea5t c\u1ee7a T. Rex<\/h2>\n\n<p>Ph\u00e2n t\u00edch collagen cho th\u1ea5y T. rex c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00f9ng kh\u1edbp v\u1ec1 collagen g\u1ea7n nh\u1ea5t v\u1edbi g\u00e0 v\u00e0 \u0111\u00e0 \u0111i\u1ec3u. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng lo\u00e0i chim n\u00e0y l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng c\u00f2n sinh t\u1ed3n g\u1ea7n nh\u1ea5t c\u1ee7a kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng c\u1ea7n c\u00f3 th\u00eam nhi\u1ec1u d\u1eef li\u1ec7u ph\u00e2n t\u1eed h\u01a1n \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c lo\u00e0i chim c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n nh\u1ea5t v\u1edbi lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt n\u1ed5i ti\u1ebfng n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00f4ng tr\u00ecnh ti\u00ean phong c\u1ee7a Robert Bakker<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1970, cu\u1ed1n s\u00e1ch &#8220;Nh\u1eefng gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u l\u1ea1c gi\u00e1o v\u1ec1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long&#8221; c\u1ee7a nh\u00e0 c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Robert Bakker \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c th\u00e1ch th\u1ee9c quan \u0111i\u1ec3m truy\u1ec1n th\u1ed1ng coi kh\u1ee7ng long l\u00e0 lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t ch\u1eadm ch\u1ea1p, m\u00e1u l\u1ea1nh. Bakker \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra gi\u1ea3 thuy\u1ebft r\u1eb1ng kh\u1ee7ng long nhanh nh\u1eb9n, linh ho\u1ea1t v\u00e0 gi\u1ed1ng chim, m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng sau n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1edfi b\u1ed9 phim C\u00f4ng vi\u00ean k\u1ef7 Jura.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00f4ng vi\u00ean k\u1ef7 Jura: C\u00e1i nh\u00ecn tho\u00e1ng qua v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi kh\u1ee7ng long<\/h2>\n\n<p>B\u1ed9 phim C\u00f4ng vi\u00ean k\u1ef7 Jura \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 lo\u00e0i kh\u1ee7ng long th\u00f4ng minh, gi\u1ed1ng chim \u0111\u1ebfn g\u1ea7n h\u01a1n v\u1edbi c\u00f4ng ch\u00fang. M\u1eb7c d\u00f9 b\u1ed9 phim \u0111\u00e3 t\u1ef1 do s\u00e1ng t\u1ea1o v\u1ec1 m\u1eb7t khoa h\u1ecdc, nh\u01b0ng n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u01a1i d\u1eady s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u00e0i kh\u1ee7ng long v\u00e0 ng\u00e0nh c\u1ed5 sinh v\u1eadt h\u1ecdc.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u1ea7n c\u00f3 th\u00eam nghi\u00ean c\u1ee9u<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra v\u1eadt li\u1ec7u T. rex ch\u01b0a h\u00f3a th\u1ea1ch v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch collagen sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 ti\u1ebfn h\u00f3a gi\u1eefa kh\u1ee7ng long v\u00e0 lo\u00e0i chim. Tuy nhi\u00ean, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 th\u00eam nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c lo\u00e0i chim h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n nh\u1ea5t v\u1edbi T. rex v\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 th\u00eam nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin chi ti\u1ebft v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00f4ng tin b\u1ed5 sung<\/h2>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa l\u00e0 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt tr\u00ean c\u1ea1n l\u1edbn nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn.<\/li>\n<li>G\u00e0 v\u00e0 \u0111\u00e0 \u0111i\u1ec3u ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng xa v\u1edbi nhau, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y ngu\u1ed3n g\u1ed1c h\u1ecd chim c\u1ee7a T. rex c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n so v\u1edbi suy ngh\u0129 ban \u0111\u1ea7u.<\/li>\n<li>Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra v\u1eadt li\u1ec7u T. rex ch\u01b0a h\u00f3a th\u1ea1ch nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 t\u00ecnh c\u1edd v\u00e0 t\u00ednh ki\u00ean tr\u00ec trong nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc.<\/li>\n<li>C\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ph\u00e2n t\u1eed, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 ph\u00e2n t\u00edch collagen, l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i quan h\u1ec7 ti\u1ebfn h\u00f3a v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<\/li>\n<\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa: C\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi lo\u00e0i chim th\u00f4ng qua b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ph\u00e2n t\u1eed Ph\u00e1t hi\u1ec7n ra v\u1eadt li\u1ec7u ch\u01b0a h\u00f3a th\u1ea1ch N\u0103m 2003, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ed5&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[244],"tags":[930,137,134,664,908,136],"class_list":["post-13217","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-natural-history","tag-birds","tag-paleontology","tag-dinosaurs","tag-tyrannosaurus-rex","tag-molecular-biology","tag-evolution"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13217"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13218,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13217\/revisions\/13218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}