{"id":13341,"date":"2019-04-28T04:55:34","date_gmt":"2019-04-28T04:55:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=13341"},"modified":"2019-04-28T04:55:34","modified_gmt":"2019-04-28T04:55:34","slug":"menopause-can-we-blame-men","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/biology\/menopause-can-we-blame-men\/","title":{"rendered":"M\u00e3n kinh: C\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ea1i \u0111\u00e0n \u00f4ng?"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u00e3n kinh: C\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ea1i \u0111\u00e0n \u00f4ng?<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u00e3n kinh l\u00e0 g\u00ec?<\/h2>\n\n<p>M\u00e3n kinh l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ef1 nhi\u00ean x\u1ea3y ra \u1edf ph\u1ee5 n\u1eef, th\u01b0\u1eddng trong \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i t\u1eeb 45 \u0111\u1ebfn 55. \u0110\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u k\u1ebft th\u00fac th\u1eddi k\u1ef3 sinh s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi s\u1ef1 suy gi\u1ea3m s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00e1c hormone estrogen v\u00e0 progesterone. S\u1ef1 suy gi\u1ea3m n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, bao g\u1ed3m:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u1ed1c h\u1ecfa<\/li>\n<li>Kh\u00f3 ng\u1ee7<\/li>\n<li>Gi\u1ea3m ham mu\u1ed1n t\u00ecnh d\u1ee5c<\/li>\n<li>Nhi\u1ec5m tr\u00f9ng \u00e2m \u0111\u1ea1o t\u0103ng<\/li>\n<li>Thay \u0111\u1ed5i t\u00e2m tr\u1ea1ng<\/li>\n<li>M\u1ec7t m\u1ecfi<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u1ea1i sao ch\u00fang ta m\u00e3n kinh?<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 tranh lu\u1eadn v\u1ec1 l\u00fd do t\u1ea1i sao con ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i m\u00e3n kinh. M\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft ph\u1ed5 bi\u1ebfn l\u00e0 <strong>gi\u1ea3 thuy\u1ebft b\u00e0<\/strong>, cho r\u1eb1ng m\u00e3n kinh ti\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i gi\u00fap nu\u00f4i d\u1ea1y ch\u00e1u, do \u0111\u00f3 l\u00e0m t\u0103ng c\u01a1 h\u1ed9i s\u1ed1ng s\u00f3t c\u1ee7a gen c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed PLOS Computational Biology \u0111\u00e3 th\u00e1ch th\u1ee9c gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u00e0y. T\u00e1c gi\u1ea3 ch\u00ednh c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u, Rama Singh, l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng gi\u1ea3 thuy\u1ebft b\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch m\u00e0 \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn gen g\u00e2y v\u00f4 sinh \u1edf nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i l\u1ea1i tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a nam gi\u1edbi v\u00e0 m\u00e3n kinh<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Singh \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft kh\u00e1c: r\u1eb1ng <strong>s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a nam gi\u1edbi<\/strong> c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a m\u00e3n kinh. \u0110\u00e0n \u00f4ng c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng th\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb h\u01a1n l\u00e0m b\u1ea1n t\u00ecnh v\u00e0 s\u1edf th\u00edch n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn g\u00e2y h\u1ea1i cho kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i theo th\u1eddi gian.<\/p>\n\n<p>C\u00e1c m\u00f4 ph\u1ecfng tr\u00ean m\u00e1y t\u00ednh c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y r\u1eb1ng khi s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a nam gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o m\u00f4 h\u00ecnh, \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 gia t\u0103ng c\u00e1c \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn l\u00e0m gi\u1ea3m kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n \u1edf nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u1eefng \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh trong qu\u1ea7n th\u1ec3, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a m\u00e3n kinh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho gi\u1ea3 thuy\u1ebft l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a nam gi\u1edbi<\/h2>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 gi\u1ea3 thuy\u1ebft l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a nam gi\u1edbi v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft, nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u1ee7ng h\u1ed9 gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u00e0y. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng nam gi\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb h\u01a1n l\u00e0 h\u1ea5p d\u1eabn v\u00e0 \u0111\u00e1ng khao kh\u00e1t h\u01a1n. Ngo\u00e0i ra, nam gi\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng c\u00f3 con v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb h\u01a1n so v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u00e3n kinh \u1edf c\u00e1c lo\u00e0i kh\u00e1c<\/h2>\n\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 lo\u00e0i duy nh\u1ea5t tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u1ef3 m\u00e3n kinh. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i linh tr\u01b0\u1edfng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 kh\u1ec9 rhesus v\u00e0 tinh tinh, c\u0169ng tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u1ef3 m\u00e3n kinh. Tuy nhi\u00ean, m\u00e3n kinh <strong>g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 duy nh\u1ea5t \u1edf lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi<\/strong> v\u00ec n\u00f3 x\u1ea3y ra r\u1ea5t mu\u1ed9n trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. Nh\u1eefng l\u00fd do cho s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u1ebft lu\u1eadn<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eefng l\u00fd do ch\u00ednh x\u00e1c t\u1ea1i sao con ng\u01b0\u1eddi m\u00e3n kinh v\u1eabn l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y tranh c\u00e3i. Tuy nhi\u00ean, gi\u1ea3 thuy\u1ebft l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ea1n t\u00ecnh c\u1ee7a nam gi\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft m\u1edbi \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e2u \u0111\u1ed1 ti\u1ebfn h\u00f3a n\u00e0y.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e3n kinh: C\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ea1i \u0111\u00e0n \u00f4ng? M\u00e3n kinh l\u00e0 g\u00ec? M\u00e3n kinh l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ef1 nhi\u00ean x\u1ea3y ra \u1edf ph\u1ee5 n\u1eef, th\u01b0\u1eddng trong \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i t\u1eeb 45&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[288],"tags":[17992,17993,16088,136],"class_list":["post-13341","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biology","tag-male-mate-choice","tag-grandmother-hypothesis","tag-menopause","tag-evolution"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13341"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13342,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13341\/revisions\/13342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}