{"id":13634,"date":"2020-03-18T18:03:39","date_gmt":"2020-03-18T18:03:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=13634"},"modified":"2020-03-18T18:03:39","modified_gmt":"2020-03-18T18:03:39","slug":"sharks-10-fascinating-discoveries","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/zoology\/sharks-10-fascinating-discoveries\/","title":{"rendered":"C\u00e1 m\u1eadp: 10 kh\u00e1m ph\u00e1 h\u1ea5p d\u1eabn"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp: 10 kh\u00e1m ph\u00e1 h\u1ea5p d\u1eabn<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp Greenland: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u1ea5t<\/h2>\n\n<p>C\u00e1 m\u1eadp Greenland, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea1nh g\u1ea7n B\u1eafc C\u1ef1c, c\u00f3 tu\u1ed5i th\u1ecd h\u01a1n 400 n\u0103m, khi\u1ebfn ch\u00fang tr\u1edf th\u00e0nh lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n. T\u1ef7 l\u1ec7 trao \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t ch\u1eadm c\u1ee7a ch\u00fang, &#8220;ch\u1ec9 cao h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat so v\u1edbi \u0111\u00e1&#8221;, g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o tu\u1ed5i th\u1ecd c\u1ef1c cao c\u1ee7a ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, l\u1ed1i s\u1ed1ng ch\u1eadm ch\u1ea1p n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang sinh s\u1ea3n r\u1ea5t ch\u1eadm, khi\u1ebfn ch\u00fang c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng n\u1ebfu qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ecb suy gi\u1ea3m.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp ma: Sinh v\u1eadt b\u00ed \u1ea9n v\u1edbi c\u01a1 quan sinh d\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 thu v\u00e0o<\/h2>\n\n<p>C\u00e1 m\u1eadp ma, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u v\u00e0 r\u1ea5t hi\u1ebfm, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00e0 s\u1edf h\u1eefu c\u00e1c c\u01a1 quan sinh d\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 thu v\u00e0o tr\u00ean \u0111\u1ea7u. Nh\u1eefng c\u01a1 quan n\u00e0y c\u00f3 m\u00f3c m\u00e0 c\u00e1 m\u1eadp ma \u0111\u1ef1c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1eb7t c\u00e1 m\u1eadp ma c\u00e1i trong qu\u00e1 tr\u00ecnh giao ph\u1ed1i, m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea5y d\u1ec5 ch\u1ecbu \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1 m\u1eadp c\u00e1i. C\u00e1 m\u1eadp ma c\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef tinh tr\u00f9ng trong nhi\u1ec1u n\u0103m trong c\u00e1c ng\u00e2n h\u00e0ng l\u01b0u tr\u1eef \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong c\u01a1 th\u1ec3, ch\u1edd th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 th\u1ee5 thai.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u01b0\u1eddn \u01b0\u01a1m c\u00e1 m\u1eadp tr\u1eafng l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n ngo\u00e0i kh\u01a1i b\u1edd bi\u1ec3n New York<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o th\u00e1ng 8\/2017, nh\u00f3m b\u1ea3o t\u1ed3n bi\u1ec3n Ocearch \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t v\u01b0\u1eddn \u01b0\u01a1m c\u00e1 m\u1eadp tr\u1eafng l\u1edbn hi\u1ebfm c\u00f3 \u1edf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc n\u00f4ng ngo\u00e0i kh\u01a1i b\u1edd bi\u1ec3n New York. \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u01b0\u1eddn \u01b0\u01a1m \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf B\u1eafc \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tin r\u1eb1ng nh\u1eefng con c\u00e1 m\u1eadp d\u00e0nh 20 n\u0103m \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi \u1edf \u0111\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u1ea5t \u00edt v\u1ec1 c\u00e1c ki\u1ec3u di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1 m\u1eadp con, khi\u1ebfn kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp r\u1ea1n: Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 lo\u00e0i s\u0103n m\u1ed3i \u0111\u1ec9nh cao nh\u01b0 ch\u00fang ta ngh\u0129<\/h2>\n\n<p>C\u00e1 m\u1eadp r\u1ea1n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 lo\u00e0i s\u0103n m\u1ed3i \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 s\u01b0 t\u1eed \u1edf th\u1ea3o nguy\u00ean Ch\u00e2u Phi. Tuy nhi\u00ean, nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 th\u00e1ch th\u1ee9c quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng \u1edf nhi\u1ec1u khu v\u1ef1c m\u00e0 c\u00e1 m\u1eadp b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eaft, l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 \u0103n c\u1ecf kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1 m\u1eadp \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u00fang th\u1ea5p h\u01a1n so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp l\u1edbn nh\u1ea5t, nh\u01b0 c\u00e1 m\u1eadp h\u1ed5, m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 lo\u00e0i s\u0103n m\u1ed3i \u0111\u1ec9nh cao.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Megalolamna Paradoxodon: M\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp kh\u1ed5ng l\u1ed3 t\u1eeb qu\u00e1 kh\u1ee9<\/h2>\n\n<p>Megalolamna paradoxodon, m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp kh\u1ed5ng l\u1ed3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u00e1ch \u0111\u00e2y 20 tri\u1ec7u n\u0103m, c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00f4 t\u00f4. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u01b0\u1edbc t\u00ednh chi\u1ec1u d\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 kho\u1ea3ng 12 feet, l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi h\u1ea7u h\u1ebft con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng nh\u1ecf h\u01a1n so v\u1edbi lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp tr\u1eafng kh\u00e9t ti\u1ebfng. Lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng g\u1ea7n c\u1ee7a nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp c\u1ed5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u1edbn h\u01a1n g\u1ea5p n\u0103m l\u1ea7n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gi\u1ea3i c\u1ee9u c\u00e1 m\u1eadp b\u1eb1ng c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u00e1nh b\u1eaft: M\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p g\u00e2y tranh c\u00e3i<\/h2>\n\n<p>Nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp \u0111ang b\u1ecb \u0111e d\u1ecda b\u1edfi n\u1ea1n \u0111\u00e1nh b\u1eaft b\u1ea5t h\u1ee3p ph\u00e1p \u0111\u1ec3 l\u1ea5y th\u1ecbt v\u00e0 v\u00e2y, c\u0169ng nh\u01b0 do \u0111\u00e1nh b\u1eaft ph\u1ee5 trong l\u01b0\u1edbi nh\u1eafm v\u00e0o c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e1 kh\u00e1c. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p g\u00e2y tranh c\u00e3i: khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1 m\u1eadp h\u1ee3p ph\u00e1p. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng 4% ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1 m\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ec1n v\u1eefng. M\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1 m\u1eadp c\u00f3 t\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i v\u00e0 chu k\u1ef3 sinh s\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e1 m\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap duy tr\u00ec qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00e1 m\u1eadp kh\u1ecfe m\u1ea1nh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp tr\u1eafng l\u1edbn \u1edf California: Cu\u1ed9c h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng b\u00ed \u1ea9n<\/h2>\n\n<p>H\u00e0ng n\u0103m, nh\u1eefng con c\u00e1 m\u1eadp tr\u1eafng l\u1edbn \u1edf California th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng b\u00ed \u1ea9n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m xa x\u00f4i ngo\u00e0i \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm ra l\u00fd do cho h\u00e0nh vi n\u00e0y. Nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc Salvador Jorgensen \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1eefng chi\u1ebfc m\u00e1y \u1ea3nh b\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eafn v\u00e0o v\u00e2y c\u00e1 m\u1eadp \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00f3 hi\u1ec3u n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp hai \u0111\u1ea7u: D\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng?<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0 d\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1eaft g\u1eb7p ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u c\u00e1 m\u1eadp hai \u0111\u1ea7u. Nguy\u00ean nh\u00e2n d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 gia t\u0103ng \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc nghi ng\u1edd r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec5m tr\u00f9ng, \u00f4 nhi\u1ec5m ho\u1eb7c suy gi\u1ea3m qu\u1ea7n th\u1ec3 do \u0111\u00e1nh b\u1eaft qu\u00e1 m\u1ee9c c\u00e1 m\u1eadp.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">D\u1ef1 \u00e1n b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a H\u1ea3i qu\u00e2n Hoa K\u1ef3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1 m\u1eadp l\u00e0m v\u0169 kh\u00ed<\/h2>\n\n<p>Trong Chi\u1ebfn tranh L\u1ea1nh, H\u1ea3i qu\u00e2n Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n tuy\u1ec7t m\u1eadt nh\u1eb1m ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1 m\u1eadp l\u00e0m v\u0169 kh\u00ed. K\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00fa s\u1ed1c \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn nh\u1eefng con c\u00e1 m\u1eadp mang bom \u0111\u1ebfn \u0111\u00edch v\u00e0 cho n\u1ed5 tung ch\u00fang. D\u1ef1 \u00e1n di\u1ec5n ra t\u1eeb n\u0103m 1958 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1971, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 m\u1eadp chanh: Nh\u1eefng sinh v\u1eadt \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean<\/h2>\n\n<p>C\u00e1 m\u1eadp chanh \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u1ee5c h\u1ed3i. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn m\u1ed9t con c\u00e1 m\u1eadp chanh nu\u1ed1t m\u1ed9t m\u1ea3nh ng\u01b0 c\u1ee5 b\u1eb1ng th\u00e9p \u0111\u00e3 \u0111\u00e2m th\u1ee7ng d\u1ea1 d\u00e0y c\u1ee7a n\u00f3. Con c\u00e1 m\u1eadp kh\u00f4ng ch\u1ec9 s\u1ed1ng s\u00f3t sau v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea9y v\u1eadt th\u1ec3 kim lo\u1ea1i ra ngo\u00e0i qua da. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng c\u00e1 m\u1eadp h\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0103n r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i \u0111\u1ed3 v\u1eadt k\u1ef3 l\u1ea1, bao g\u1ed3m c\u1ea3 chim, d\u01a1i, nh\u00edm, t\u00fai khoai t\u00e2y chi\u00ean th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 bao cao su.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 m\u1eadp: 10 kh\u00e1m ph\u00e1 h\u1ea5p d\u1eabn C\u00e1 m\u1eadp Greenland: \u0110\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u1ea5t C\u00e1 m\u1eadp Greenland, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea1nh g\u1ea7n B\u1eafc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[280],"tags":[401,73,254,265,1302],"class_list":["post-13634","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zoology","tag-conservation","tag-sharks","tag-wildlife","tag-marine-life","tag-oceanography"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13634"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13635,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13634\/revisions\/13635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}