{"id":13819,"date":"2023-06-29T14:27:14","date_gmt":"2023-06-29T14:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=13819"},"modified":"2023-06-29T14:27:14","modified_gmt":"2023-06-29T14:27:14","slug":"human-evolution-and-the-art-of-boxing","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/evolutionary-biology\/human-evolution-and-the-art-of-boxing\/","title":{"rendered":"Vai tr\u00f2 c\u1ee7a b\u1ea1o l\u1ef1c trong s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi: Chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh khu\u00f4n m\u1eb7t con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt quy\u1ec1n anh<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Vai tr\u00f2 c\u1ee7a b\u1ea1o l\u1ef1c trong lo\u00e0i<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 sinh h\u1ecdc ti\u1ebfn h\u00f3a t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch hi\u1ec3u kh\u00f4ng ch\u1ec9 con ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn h\u00f3a nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 khi n\u00e0o, m\u00e0 c\u00f2n t\u1ea1i sao ch\u00fang ta l\u1ea1i nh\u01b0 ch\u00fang ta ng\u00e0y nay. M\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n cho r\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c trong lo\u00e0i &#8211; chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u gi\u1eefa c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u00e0i &#8211; \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a khu\u00f4n m\u1eb7t con ng\u01b0\u1eddi<\/h2>\n\n<p>Nh\u00e0 sinh h\u1ecdc David Carrier c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Utah tin r\u1eb1ng khu\u00f4n m\u1eb7t c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00fa \u0111\u00e1nh v\u00e0o m\u1eb7t t\u1ed1t h\u01a1n. \u00d4ng cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng tham gia v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c \u03c1\u03ae\u03c7\u03b7 v\u1eadt l\u00fd, \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u01a1 h\u00e0m kh\u1ecfe h\u01a1n v\u00e0 x\u01b0\u01a1ng l\u1edbn h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00ecnh kh\u1ecfi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1eb1ng ch\u1ee9ng t\u1eeb x\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t<\/h2>\n\n<p>Gi\u1ea3 thuy\u1ebft c\u1ee7a Carrier \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1edfi b\u1eb1ng ch\u1ee9ng t\u1eeb x\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng chi\u1ebfc x\u01b0\u01a1ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng b\u1ecb g\u00e3y nh\u1ea5t trong m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng h\u00e0m, x\u01b0\u01a1ng g\u00f2 m\u00e1, h\u1ed1c m\u1eaft v\u00e0 m\u0169i, cho th\u1ea5y d\u1ea5u hi\u1ec7u t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn h\u00f3a \u1edf Ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3n ph\u01b0\u01a1ng Nam, t\u1ed5 ti\u00ean th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa nam v\u00e0 n\u1eef<\/h2>\n\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u00fa v\u1ecb l\u00e0 nh\u1eefng chi\u1ebfc x\u01b0\u01a1ng tr\u00ean khu\u00f4n m\u1eb7t n\u00e0y c\u0169ng bi\u1ec3u hi\u1ec7n s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3 gi\u1eefa nam v\u00e0 n\u1eef, c\u0169ng nh\u01b0 gi\u1eefa t\u1ed5 ti\u00ean nam v\u00e0 n\u1eef. M\u1eabu h\u00ecnh n\u00e0y cho th\u1ea5y nh\u1eefng chi\u1ebfc x\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00f3a nh\u01b0 m\u1ed9t d\u1ea1ng \u00e1o gi\u00e1p ph\u00f2ng th\u1ee7, b\u1ea3o v\u1ec7 nam gi\u1edbi kh\u1ecfi nguy c\u01a1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng cao h\u01a1n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a b\u00e0n tay<\/h2>\n\n<p>Gi\u1ea3 thuy\u1ebft c\u1ee7a Carrier v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a khu\u00f4n m\u1eb7t c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ebfn nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a b\u00e0n tay. \u00d4ng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p Michael Morgan \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t r\u1eb1ng nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u1edf b\u00e0n tay c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi theo th\u1eddi gian \u0111\u00e3 t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00fa \u0111\u1ea5m m\u1ea1nh m\u1ebd. Gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u00e0y, m\u1eb7c d\u00f9 g\u00e2y tranh c\u00e3i, nh\u01b0ng cung c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch ti\u1ec1m n\u0103ng cho s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a x\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00fa \u0111\u00e1nh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 trang ti\u1ebfn h\u00f3a<\/h2>\n\n<p>Carrier v\u00e0 Morgan l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng xu h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea5m b\u1ed1c tay tr\u1ea7n \u1edf t\u1ed5 ti\u00ean lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u00e2m ng\u00f2i cho m\u1ed9t cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 trang ti\u1ebfn h\u00f3a gi\u1eefa b\u00e0n tay v\u00e0 khu\u00f4n m\u1eb7t c\u1ee7a h\u1ecd. Khi b\u00e0n tay tr\u1edf n\u00ean th\u00e0nh th\u1ea1o h\u01a1n trong vi\u1ec7c tung ra nh\u1eefng c\u00fa \u0111\u1ea5m, khu\u00f4n m\u1eb7t ti\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00ecnh t\u1ed1t h\u01a1n kh\u1ecfi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u00ea b\u00ecnh v\u00e0 tranh c\u00e3i<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Carrier v\u1ec1 c\u1ea3 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a b\u00e0n tay v\u00e0 khu\u00f4n m\u1eb7t \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc. M\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tay \u0111\u00f4i l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c ch\u00ednh th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, b\u1eb1ng ch\u1ee9ng h\u1ed7 tr\u1ee3 cho gi\u1ea3 thuy\u1ebft c\u1ee7a Carrier v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u0103ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a lo\u00e0i ch\u00fang ta.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a b\u1ea1o l\u1ef1c trong lo\u00e0i<\/h2>\n\n<p>Gi\u1ea3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c trong lo\u00e0i \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 trong s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5n m\u1ea1nh b\u1ea3n ch\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 \u0111a di\u1ec7n c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a ch\u00fang ta. N\u00f3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eefng \u00e1p l\u1ef1c v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, m\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh n\u00ean s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m th\u1ec3 ch\u1ea5t v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac ph\u00f2ng th\u1ee7<\/h2>\n\n<p>S\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a x\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00fa \u0111\u00e1nh l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 h\u1ea5p d\u1eabn v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m l\u00e0m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1ed1ng s\u00f3t v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng trong sinh s\u1ea3n. Nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac ph\u00f2ng th\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p con ng\u01b0\u1eddi tham gia v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c \u1ea9u \u0111\u1ea3 th\u1ec3 x\u00e1c v\u1edbi nguy c\u01a1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nghi\u00eam tr\u1ecdng th\u1ea5p h\u01a1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00e0nh vi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Carrier c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 h\u00e0nh vi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 s\u1ef1 hung h\u0103ng v\u00e0 b\u1ea1o l\u1ef1c. N\u00f3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng xu h\u01b0\u1edbng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c ti\u1ebfn h\u00f3a s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 n\u00f3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang ta ng\u00e0y nay.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u1ebft lu\u1eadn<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1edbi li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra. Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Carrier v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a b\u1ea1o l\u1ef1c trong lo\u00e0i trong s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a x\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p gi\u00e1 tr\u1ecb cho s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 c\u00e1ch lo\u00e0i ch\u00fang ta ra \u0111\u1eddi.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt quy\u1ec1n anh Vai tr\u00f2 c\u1ee7a b\u1ea1o l\u1ef1c trong lo\u00e0i C\u00e1c nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 sinh h\u1ecdc ti\u1ebfn h\u00f3a&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2547],"tags":[18593,2546,18591,18590,18592,487],"class_list":["post-13819","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-evolutionary-biology","tag-boxing","tag-natural-selection","tag-facial-bones","tag-intraspecies-violence","tag-physical-adaptations","tag-human-evolution"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13819"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13820,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13819\/revisions\/13820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}