{"id":14336,"date":"2024-05-14T15:40:30","date_gmt":"2024-05-14T15:40:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=14336"},"modified":"2024-05-14T15:40:30","modified_gmt":"2024-05-14T15:40:30","slug":"mars-dark-streaks-explained-by-boiling-water","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/planetary-science\/mars-dark-streaks-explained-by-boiling-water\/","title":{"rendered":"H\u00e9 l\u1ed9 b\u00ed \u1ea9n nh\u1eefng v\u1ec7t \u0111en tr\u00ean sao H\u1ecfa: N\u01b0\u1edbc s\u00f4i l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ec7t \u0111en tr\u00ean sao H\u1ecfa<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng v\u1ec7t \u0111en b\u00ed \u1ea9n tr\u00ean sao H\u1ecfa<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 2011, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea5p d\u1eabn b\u1edfi kh\u00e1m ph\u00e1 v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ec7t \u0111en h\u1eb9p v\u00e0 d\u00e0i xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean s\u01b0\u1eddn c\u1ee7a c\u00e1c mi\u1ec7ng h\u1ed1 sao H\u1ecfa. Nh\u1eefng v\u1ec7t \u0111en n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c v\u1ea1ch d\u1ed1c \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 (RSL), cho th\u1ea5y m\u1ed9t h\u00e0nh vi k\u1ef3 l\u1ea1, ch\u00fang xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 bi\u1ebfn m\u1ea5t theo c\u00e1c m\u00f9a tr\u00ean sao H\u1ecfa. M\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1eb1ng RSL \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1edfi n\u01b0\u1edbc l\u1ecfng c\u00f3 v\u1ecb m\u1eb7n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u00f4 ph\u1ecfng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n sao H\u1ecfa<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Arizona v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc M\u1edf \u0111\u00e3 b\u1eaft tay v\u00e0o m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra vai tr\u00f2 ti\u1ec1m t\u00e0ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc s\u00f4i trong qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh RSL. S\u1eed d\u1ee5ng Ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m Sao H\u1ecfa L\u1edbn, m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i t\u00e1i t\u1ea1o c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a sao H\u1ecfa, h\u1ecd \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hi\u1ec7u \u1ee9ng \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc s\u00f4i<\/h2>\n\n<p>Trong c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m, m\u1ed9t b\u1ec1 m\u1eb7t d\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 b\u1edfi c\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m. \u0110\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c nung ch\u1ea3y tr\u00ean \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a s\u01b0\u1eddn d\u1ed1c v\u00e0 quan s\u00e1t h\u00e0nh vi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc tan ch\u1ea3y. Trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 ch\u1ea3y xu\u1ed1ng d\u1ed1c. Tuy nhi\u00ean, khi m\u00f4 ph\u1ecfng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n sao H\u1ecfa, m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra.<\/p>\n\n<p>N\u01b0\u1edbc th\u1ea5m v\u00e0o c\u00e1t v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u00f4i nhanh ch\u00f3ng do \u00e1p su\u1ea5t kh\u00ed quy\u1ec3n th\u1ea5p. Qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u00f4i n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng \u0111\u1ee5n c\u00e1t nh\u1ecf \u1edf m\u00e9p tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00f2ng ch\u1ea3y, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c g\u1edd tr\u00ean s\u01b0\u1eddn d\u1ed1c.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh RSL<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh RSL tr\u00ean sao H\u1ecfa. Ngay c\u1ea3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc s\u00f4i trong \u0111\u1ea5t sao H\u1ecfa c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecba m\u1ea1o quy m\u00f4 l\u1edbn h\u01a1n, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh RSL.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">H\u1ea1n ch\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u trong t\u01b0\u01a1ng lai<\/h2>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 nghi\u00ean c\u1ee9u cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf ti\u1ec1m \u1ea9n \u0111\u1eb1ng sau RSL, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf. K\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf c\u1ee7a ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m h\u1ea1n ch\u1ebf kh\u1ea3 n\u0103ng \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o c\u00e1c khu v\u1ef1c r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n tr\u00ean sao H\u1ecfa. Ngo\u00e0i ra, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1i t\u1ea1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u1ecdi bi\u1ebfn s\u1ed1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 tr\u00ean sao H\u1ecfa.<\/p>\n\n<p>C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u trong t\u01b0\u01a1ng lai s\u1ebd h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m trong nh\u1eefng ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m l\u1edbn h\u01a1n v\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n sao H\u1ecfa ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">H\u00e9 l\u1ed9 c\u00e1c qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ecba ch\u1ea5t c\u1ee7a sao H\u1ecfa<\/h2>\n\n<p>Kh\u00e1m ph\u00e1 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc s\u00f4i nh\u01b0 m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf ti\u1ec1m \u1ea9n cho s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh RSL nh\u1ea5n m\u1ea1nh c\u00e1c qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u1ea3nh quan sao H\u1ecfa. Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 H\u00e0nh tinh \u0110\u1ecf v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n ch\u00ednh:<\/h2>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>N\u01b0\u1edbc s\u00f4i trong \u0111\u1ea5t sao H\u1ecfa c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c v\u1ea1ch d\u1ed1c \u0111\u1ecbnh k\u1ef3.<\/li>\n<li>C\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m trong Ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m Sao H\u1ecfa L\u1edbn \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 h\u00e0nh vi b\u1ea5t ng\u1edd c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n sao H\u1ecfa.<\/li>\n<li>Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n cho nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecba m\u1ea1o quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean sao H\u1ecfa.<\/li>\n<li>C\u1ea7n c\u00f3 th\u00eam nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00e1m hi\u1ec3m sao H\u1ecfa.<\/li>\n<\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ec7t \u0111en tr\u00ean sao H\u1ecfa Nh\u1eefng v\u1ec7t \u0111en b\u00ed \u1ea9n tr\u00ean sao H\u1ecfa V\u00e0o n\u0103m 2011, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[985],"tags":[19256,19254,19257,19255,811,1216],"class_list":["post-14336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-planetary-science","tag-recurring-slope-lineae","tag-dark-streaks","tag-martian-geology","tag-water-boiling","tag-mars","tag-astrobiology"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14337,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14336\/revisions\/14337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}