{"id":14855,"date":"2024-03-26T11:56:36","date_gmt":"2024-03-26T11:56:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=14855"},"modified":"2024-03-26T11:56:36","modified_gmt":"2024-03-26T11:56:36","slug":"congo-mountain-gorillas-under-siege","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/zoology\/congo-mountain-gorillas-under-siege\/","title":{"rendered":"Nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai \u1edf Congo \u0111ang b\u1ecb \u0111e d\u1ecda"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai \u1edf Congo: B\u1ecb v\u00e2y h\u00e3m<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00ecnh c\u1ea3nh hi\u1ec3m ngh\u00e8o c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai \u1edf Congo<\/h2>\n\n<p>N\u1eb1m gi\u1eefa nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai Virunga cao ch\u00f3t v\u00f3t \u1edf C\u1ed9ng h\u00f2a D\u00e2n ch\u1ee7 Congo, m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111ang tr\u00ean b\u1edd v\u1ef1c tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng \u0111ang sinh s\u1ed1ng: \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai. Nh\u1eefng sinh v\u1eadt tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p n\u00e0y ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi v\u00f4 s\u1ed1 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda, bao g\u1ed3m n\u1ea1n s\u0103n tr\u1ed9m, m\u1ea5t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng v\u00e0 cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t dai d\u1eb3ng \u0111\u00e3 t\u00e0n ph\u00e1 khu v\u1ef1c n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 l\u01b0ng b\u1ea1c<\/h2>\n\n<p>L\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ea3o t\u1ed3n, t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y hi\u1ec3m nguy \u0111\u1ec3 t\u1eadn m\u1eaft ch\u1ee9ng ki\u1ebfn c\u1ea3nh ng\u1ed9 c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 hi\u1ec1n l\u00e0nh n\u00e0y. C\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i c\u00f3 tay ngh\u1ec1 v\u00e0 ki\u1ec3m l\u00e2m v\u0169 trang, t\u00f4i \u0111\u00e3 leo l\u00ean N\u00fai Mikeno, n\u01a1i \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 l\u01b0ng b\u1ea1c Humba v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a n\u00f3 \u0111ang \u0111i lang thang.<\/p>\n\n<p>Humba, m\u1ed9t sinh v\u1eadt oai v\u1ec7 v\u1edbi chi\u1ebfc y\u00ean b\u1ea1c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng tr\u00ean l\u01b0ng, nh\u00ecn ch\u00fang t\u00f4i v\u1edbi v\u1ebb uy nghi\u00eam. M\u1eb7c d\u00f9 s\u1edf h\u1eefu k\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh to l\u1edbn, n\u00f3 l\u1ea1i th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 ngoan ngo\u00e3n \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean, cho ph\u00e9p ch\u00fang t\u00f4i quan s\u00e1t c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c th\u00e2n m\u1eadt c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1i b\u00f3ng c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh<\/h2>\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00e0y l\u1ea1i b\u1ecb bao tr\u00f9m b\u1edfi cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf mi\u1ec1n \u0111\u00f4ng Congo. C\u00e1c nh\u00f3m phi\u1ebfn qu\u00e2n, nh\u01b0 Interahamwe v\u00e0 phi\u1ebfn qu\u00e2n Mai Mai, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong d\u00e3y n\u00fai Virunga, g\u00e2y ra m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c cho c\u1ea3 \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 v\u00e0 nh\u1eefng ki\u1ec3m l\u00e2m b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>Trong chuy\u1ebfn th\u0103m c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft g\u1eb7p m\u1ed9t nh\u00f3m binh l\u00ednh Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Rwanda \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean tr\u00e1i ph\u00e9p v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 Congo. S\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n v\u00e0 nguy hi\u1ec3m bao tr\u00f9m khu v\u1ef1c.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Vai tr\u00f2 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a c\u00f4ng t\u00e1c b\u1ea3o t\u1ed3n<\/h2>\n\n<p>B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c, c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ea3o t\u1ed3n v\u1eabn \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai. WildlifeDirect, m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c phi l\u1ee3i nhu\u1eadn do Richard Leakey th\u00e0nh l\u1eadp, cung c\u1ea5p ti\u1ec1n cho ki\u1ec3m l\u00e2m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i c\u00f4ng vi\u00ean. D\u1ef1 \u00e1n Th\u00fa y \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai (MGVP) cung c\u1ea5p d\u1ecbch v\u1ee5 ch\u0103m s\u00f3c y t\u1ebf cho nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430, theo d\u00f5i s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh t\u1eadt c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u1ed1i m\u1ea5t m\u00e1t bi th\u1ea3m<\/h2>\n\n<p>Th\u00e1ng 7 n\u0103m 2022, th\u1ea3m k\u1ecbch x\u1ea3y ra khi b\u1ed1n ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai, bao g\u1ed3m c\u1ea3 Rugendo \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau m\u1ebfn v\u00e0 ba con \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 c\u00e1i trong nh\u00f3m c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u00e3 b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng kh\u00f4ng r\u00f5 danh t\u00ednh gi\u1ebft ch\u1ebft. H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u1ee7ng khi\u1ebfp n\u00e0y nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ef1 mong manh c\u1ee7a nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt n\u00e0y v\u00e0 nhu c\u1ea7u c\u1ea5p thi\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">L\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng<\/h2>\n\n<p>T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai \u1edf Congo r\u1ea5t mong manh. M\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p cho cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o an to\u00e0n cho ch\u00fang. Th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1ea3i h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 bu\u1ed9c nh\u1eefng k\u1ebb \u0111e d\u1ecda \u0111\u1ebfn nh\u1eefng sinh v\u1eadt tuy\u1ec7t v\u1eddi n\u00e0y ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o v\u1ec7 r\u1eebng<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eefng ki\u1ec3m l\u00e2m tu\u1ea7n tra d\u00e3y n\u00fai Virunga ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430. H\u1ecd x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00e0 l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n kh\u00f4ng lay chuy\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00fang ta. S\u1ef1 t\u1eadn t\u1ee5y kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 hi\u1ec1n l\u00e0nh n\u00e0y v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng mong manh c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai \u1edf Congo: B\u1ecb v\u00e2y h\u00e3m T\u00ecnh c\u1ea3nh hi\u1ec3m ngh\u00e8o c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u00fa \u0433\u043e\u0440\u0438\u043b\u0430 n\u00fai \u1edf Congo N\u1eb1m gi\u1eefa nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai Virunga cao ch\u00f3t v\u00f3t \u1edf&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[280],"tags":[401,404,15532,254,19875,1164],"class_list":["post-14855","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zoology","tag-conservation","tag-endangered-species","tag-congo","tag-wildlife","tag-mountain-gorillas","tag-conflict"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14855"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14856,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14855\/revisions\/14856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}