{"id":15253,"date":"2019-10-21T03:07:45","date_gmt":"2019-10-21T03:07:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=15253"},"modified":"2019-10-21T03:07:45","modified_gmt":"2019-10-21T03:07:45","slug":"thailand-lese-majeste-law-and-the-case-of-sulak-sivaraksa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/life\/society-and-culture\/thailand-lese-majeste-law-and-the-case-of-sulak-sivaraksa\/","title":{"rendered":"Lu\u1eadt Khi qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i Lan v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a Sulak Sivaraksa: M\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh cho t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">## Lu\u1eadt Khi qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i Lan v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a Sulak Sivaraksa<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## B\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1593, Vua Naresuan c\u1ee7a Th\u00e1i Lan (khi \u0111\u00f3 l\u00e0 Xi\u00eam) \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Th\u00e1i t\u1eed Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n trong m\u1ed9t tr\u1eadn chi\u1ebfn d\u1eef d\u1ed9i tr\u00ean l\u01b0ng voi. S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n gi\u1ea3i ph\u00f3ng quan tr\u1ecdng trong v\u0103n h\u00f3a Th\u00e1i Lan, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Tuy nhi\u00ean, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Sulak Sivaraksa \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t nghi v\u1ea5n v\u1ec1 c\u00e1c chi ti\u1ebft c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tay \u0111\u00f4i huy\u1ec1n tho\u1ea1i n\u00e0y, \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi li\u1ec7u Vua Naresuan c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1ebft ch\u1ebft ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n hay kh\u00f4ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## C\u00e1c c\u00e1o bu\u1ed9c Khi qu\u00e2n<\/h2>\n\n<p>N\u0103m 2014, Sivaraksa b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i Khi qu\u00e2n, m\u1ed9t lu\u1eadt g\u00e2y tranh c\u00e3i \u1edf Th\u00e1i Lan, nghi\u00eam c\u1ea5m ph\u1ec9 b\u00e1ng ho\u1eb7c x\u00fac ph\u1ea1m ho\u00e0ng gia. Nh\u1eefng c\u00e1o bu\u1ed9c b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t b\u00e0i gi\u1ea3ng t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, trong \u0111\u00f3 Sivaraksa c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u00ean truy\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 l\u1eddi k\u1ec3 trong l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 chi\u1ebfn c\u00f4ng c\u1ee7a Vua Naresuan.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a v\u1ee5 \u00e1n<\/h2>\n\n<p>V\u1ee5 \u00e1n ch\u1ed1ng l\u1ea1i Sivaraksa n\u00eau b\u1eadt s\u1ef1 \u0111\u00e0n \u00e1p quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn \u1edf Th\u00e1i Lan d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n s\u1ef1. K\u1ec3 t\u1eeb khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u1eafm quy\u1ec1n trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh n\u0103m 2014, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e0n s\u00f3ng c\u00e1c c\u00e1o bu\u1ed9c Khi qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u00e2n quy\u1ec1n. \u00cdt nh\u1ea5t 94 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb truy t\u1ed1 v\u00e0 43 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n v\u00ec vi ph\u1ea1m t\u1ed9i Khi qu\u00e2n k\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## Sulak Sivaraksa: M\u1ed9t h\u1ed3 s\u01a1<\/h2>\n\n<p>Sulak Sivaraksa l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch c\u00f4ng l\u00fd x\u00e3 h\u1ed9i n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t kh\u1ecfi Th\u00e1i Lan, b\u1ed1n l\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf t\u00f9 v\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i ph\u1ec9 b\u00e1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7. B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c n\u00e0y, \u00f4ng v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u1ea5u tranh cho quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn v\u00e0 nh\u00e2n quy\u1ec1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## Phi\u00ean t\u00f2a v\u00e0 vi\u1ec7c tuy\u00ean tr\u1eafng \u00e1n<\/h2>\n\n<p>Phi\u00ean t\u00f2a x\u00e9t x\u1eed Sivaraksa k\u00e9o d\u00e0i hai n\u0103m, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u00e1c c\u00f4ng t\u1ed1 vi\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ee7y b\u1ecf v\u1ee5 ki\u1ec7n do thi\u1ebfu b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Sivaraksa ghi nh\u1eadn c\u00f4ng lao c\u1ee7a nh\u00e0 vua m\u1edbi c\u1ee7a Th\u00e1i Lan, Maha Vajiralongkorn, trong vi\u1ec7c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u1ef1 do cho \u00f4ng. \u00d4ng v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng s\u1ef1 v\u00f4 t\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh trong su\u1ed1t phi\u00ean t\u00f2a v\u00e0 b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 nh\u1eb9 nh\u00f5m khi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean tr\u1eafng \u00e1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## \u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c tuy\u00ean tr\u1eafng \u00e1n Sulak Sivaraksa l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn th\u1eafng quan tr\u1ecdng cho quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn \u1edf Th\u00e1i Lan. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng ngay c\u1ea3 d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 qu\u00e2n s\u1ef1 h\u00e0 kh\u1eafc, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e1ch th\u1ee9c hi\u1ec7n tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u00ean ti\u1ebfng ch\u1ed1ng l\u1ea1i b\u1ea5t c\u00f4ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## Nh\u1eefng nghi ng\u1edd l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 th\u1eadt<\/h2>\n\n<p>V\u1ee5 \u00e1n c\u1ee7a Sivaraksa c\u0169ng \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi quan tr\u1ecdng v\u1ec1 t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 Vua Naresuan. M\u1eb7c d\u00f9 truy\u1ec1n thuy\u1ebft n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n h\u00f3a s\u00e2u s\u1eafc, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i xem x\u00e9t m\u1ed9t c\u00e1ch ph\u00ea ph\u00e1n c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 th\u00e1ch th\u1ee9c b\u1ea5t k\u1ef3 s\u1ef1 b\u00f3p m\u00e9o ho\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c n\u00e0o.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## Vai tr\u00f2 c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7<\/h2>\n\n<p>Lu\u1eadt Khi qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i Lan v\u1ec1 m\u1eb7t k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho nh\u00e0 vua, ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf ngai v\u00e0ng c\u00f2n s\u1ed1ng. Tuy nhi\u00ean, lu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n gi\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ecfng l\u1ebbo trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng lu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn v\u00e0 im l\u1eb7ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a lu\u1eadt Khi qu\u00e2n<\/h2>\n\n<p>Lu\u1eadt Khi qu\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Lan \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo th\u1eddi gian, ph\u1ea3n \u00e1nh nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 b\u1ed1i c\u1ea3nh ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ph\u1ea3i hi\u1ec3u s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a lu\u1eadt v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">## Ph\u1ea7n k\u1ebft lu\u1eadn<\/h2>\n\n<p>V\u1ee5 \u00e1n Sulak Sivaraksa v\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Khi qu\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Lan l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt m\u1ed1i quan h\u1ec7 ph\u1ee9c t\u1ea1p gi\u1eefa l\u1ecbch s\u1eed, ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i xem x\u00e9t ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch ph\u00ea ph\u00e1n v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng ch\u00fang kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 im l\u1eb7ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh ki\u1ebfn ho\u1eb7c che gi\u1ea5u s\u1ef1 th\u1eadt. Vi\u1ec7c tuy\u00ean tr\u1eafng \u00e1n Sivaraksa l\u00e0 l\u1eddi nh\u1eafc nh\u1edf r\u1eb1ng cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh cho quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh li\u00ean t\u1ee5c, ngay c\u1ea3 khi ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi ngh\u1ecbch c\u1ea3nh.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>## Lu\u1eadt Khi qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i Lan v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a Sulak Sivaraksa ## B\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed V\u00e0o n\u0103m 1593, Vua Naresuan c\u1ee7a Th\u00e1i Lan (khi \u0111\u00f3 l\u00e0 Xi\u00eam)&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6738],"tags":[527,20336,69,20335,4143,20334,15379],"class_list":["post-15253","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-society-and-culture","tag-social-justice","tag-thai-history","tag-human-rights","tag-sulak-sivaraksa","tag-thailand","tag-lese-majeste","tag-freedom-of-speech"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15253"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15254,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15253\/revisions\/15254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}