{"id":15332,"date":"2021-12-01T15:43:31","date_gmt":"2021-12-01T15:43:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=15332"},"modified":"2021-12-01T15:43:31","modified_gmt":"2021-12-01T15:43:31","slug":"newly-discovered-swiss-amphitheater-may-be-the-last-gladiator-arena-ever-built","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/life\/history\/newly-discovered-swiss-amphitheater-may-be-the-last-gladiator-arena-ever-built\/","title":{"rendered":"Ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1c \u0111\u1ea5u cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 \u1edf Th\u1ee5y S\u0129"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y S\u0129 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1c \u0111\u1ea5u cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111\u00e3 khai qu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0n t\u00edch c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i tr\u00ean b\u1edd s\u00f4ng Rhine \u1edf Th\u1ee5y S\u0129. \u0110\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 IV sau C\u00f4ng nguy\u00ean, \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 quan tr\u1ecdng v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1c \u0111\u1ea5u cu\u1ed1i c\u00f9ng do ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n\n<p>C\u00f4ng tr\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong qu\u00e1 tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t nh\u00e0 thuy\u1ec1n m\u1edbi cho C\u00e2u l\u1ea1c b\u1ed9 ch\u00e8o thuy\u1ec1n Basel. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc khi \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 s\u1ee5p \u0111\u1ed5, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 395 sau C\u00f4ng nguy\u00ean.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u00e0 manh m\u1ed1i<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 manh m\u1ed1i \u0111\u00e3 gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 IV. Bao g\u1ed3m:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>M\u1ed9t \u0111\u1ed3ng xu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac t\u1eeb n\u0103m 337 \u0111\u1ebfn 341 sau C\u00f4ng nguy\u00ean<\/li>\n<li>C\u00e1c kh\u1ed1i \u0111\u00e1 v\u00e0 v\u1eefa t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 nh\u1eefng kh\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong c\u00e1c b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ph\u00e1o \u0111\u00e0i c\u1ed5 cu\u1ed1i th\u1eddi k\u1ef3 La M\u00e3<\/li>\n<li>Hai c\u1ed5ng l\u1edbn v\u1edbi ng\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng nh\u1eefng kh\u1ed1i \u0111\u00e1 sa th\u1ea1ch l\u1edbn<\/li>\n<li>Nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng b\u00ean trong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1t v\u1eefa cho th\u1ea5y d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a kh\u00e1n \u0111\u00e0i b\u1eb1ng g\u1ed7<\/li>\n<li>B\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 m\u1ed9t tr\u1ee5 g\u1ed7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 ng\u1ed3i cho m\u1ed9t quan ch\u1ee9c La M\u00e3 ho\u1eb7c quan t\u00f2a chi\u1ebfm gi\u1eef<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed<\/h2>\n\n<p>\u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng n\u1eb1m \u1edf Kaiseraugst, m\u1ed9t \u0111\u00f4 th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean theo th\u00e0nh ph\u1ed1 Augusta Raurica c\u1ed5 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a La M\u00e3. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 v\u00e0o n\u0103m 300 sau C\u00f4ng nguy\u00ean. Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Castrum Rauracense, m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i La M\u00e3 n\u1eb1m g\u1ea7n \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>Ph\u00e1o \u0111\u00e0i n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t khu \u0111\u1ecbnh c\u01b0 quan tr\u1ecdng v\u1edbi ch\u1ee9c n\u0103ng qu\u00e2n s\u1ef1, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trung t\u00e2m h\u00e0nh ch\u00ednh. S\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng cho th\u1ea5y r\u1eb1ng khu v\u1ef1c n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t trung t\u00e2m s\u1ea7m u\u1ea5t c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng La M\u00e3 v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 IV.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">So s\u00e1nh v\u1edbi \u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng La M\u00e3<\/h2>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y S\u0129 nh\u1ecf h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi \u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng La M\u00e3 mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng \u1edf Rome, nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 gi\u1ea3i tr\u00ed v\u00e0 ki\u1ebfn tr\u00fac La M\u00e3. \u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng La M\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 70 sau C\u00f4ng nguy\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a h\u01a1n 50.000 kh\u00e1n gi\u1ea3 v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c nhi\u1ec1u lo\u1ea1i h\u00ecnh bi\u1ec3u di\u1ec5n, bao g\u1ed3m \u0111\u1ea5u v\u00f5 s\u0129 gi\u00e1c \u0111\u1ea5u, ch\u1ecdi th\u00fa v\u00e0 tr\u1eadn chi\u1ebfn tr\u00ean bi\u1ec3n.<\/p>\n\n<p>M\u1eb7t kh\u00e1c, \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y S\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0\u1edbc t\u00ednh c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng 164 feet x 131 feet. N\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, m\u1eb7c d\u00f9 \u1edf quy m\u00f4 nh\u1ecf h\u01a1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gi\u1ea3i tr\u00ed v\u00e0 bi\u1ec3u di\u1ec5n<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng La M\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m \u0111a n\u0103ng t\u1ed5 ch\u1ee9c nhi\u1ec1u lo\u1ea1i h\u00ecnh bi\u1ec3u di\u1ec5n v\u00e0 gi\u1ea3i tr\u00ed. Kh\u00e1n gi\u1ea3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0110\u1ea5u v\u00f5 s\u0129 gi\u00e1c \u0111\u1ea5u<\/li>\n<li>\u0110ua xe ng\u1ef1a<\/li>\n<li>Ch\u1ecdi th\u00fa<\/li>\n<li>Thi h\u00e0nh \u00e1n<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c gi\u1ea3i tr\u00ed ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n La M\u00e3, mang \u0111\u1ebfn s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa s\u1ef1 ph\u1ea5n kh\u00edch, b\u1ea1o l\u1ef1c v\u00e0 c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng ngo\u1ea1n m\u1ee5c.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 kh\u00e1c<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y S\u0129 l\u00e0m gia t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng La M\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf Th\u1ee5y S\u0129. T\u1ed5ng c\u1ed9ng t\u00e1m \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, m\u1ed7i \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn tho\u00e1ng qua v\u1ec1 di s\u1ea3n ki\u1ebfn tr\u00fac v\u00e0 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3.<\/p>\n\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u1edf Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 c\u0169ng \u0111\u00e3 khai qu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u00e2n v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u00f3 s\u1ee9c ch\u1ee9a 20.000 kh\u00e1n gi\u1ea3. Kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ef1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean kh\u1eafp \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Di s\u1ea3n c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 IV n\u00e0y \u1edf Th\u1ee5y S\u0129 \u0111\u00e3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3. Khi \u0111\u1ebf ch\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ee5p \u0111\u1ed5, c\u00f4ng d\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 t\u1eadn h\u01b0\u1edfng nh\u1eefng \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y, v\u1ed1n l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng gi\u1ea3i tr\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y S\u0129 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1c \u0111\u1ea5u cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng Ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[767],"tags":[20436,3481,88,27,2123,20437],"class_list":["post-15332","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-history","tag-amphitheater","tag-roman-empire","tag-archaeology","tag-history","tag-switzerland","tag-gladiators"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15333,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15332\/revisions\/15333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}