{"id":15364,"date":"2024-07-07T23:35:43","date_gmt":"2024-07-07T23:35:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=15364"},"modified":"2024-07-07T23:35:43","modified_gmt":"2024-07-07T23:35:43","slug":"preserving-aramaic-geoffrey-khan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/life\/culture\/preserving-aramaic-geoffrey-khan\/","title":{"rendered":"C\u1ee9u m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111ang ch\u1ebft: Ghi ch\u00e9p ti\u1ebfng Aram c\u00f9ng Geoffrey Khan"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u1ee9u m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111ang ch\u1ebft: Ghi ch\u00e9p ti\u1ebfng Aram c\u00f9ng v\u1edbi Geoffrey Khan<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef \u0111ang bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, v\u1edbi t\u1edbi 90% trong s\u1ed1 7.000 ng\u00f4n ng\u1eef tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111o\u00e1n s\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 n\u00e0y. S\u1ef1 m\u1ea5t m\u00e1t n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea3m k\u1ecbch \u0111\u1ed1i v\u1edbi di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng ng\u00f4n ng\u1eef.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ghi ch\u00e9p c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc th\u1ef1c \u0111\u1ecba \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng b\u1eb1ng c\u00e1ch ghi ch\u00e9p ch\u00fang th\u00f4ng qua ng\u1eef ph\u00e1p, v\u0103n b\u1ea3n v\u00e0 t\u1eeb \u0111i\u1ec3n. H\u1ed3 s\u01a1 ghi ch\u00e9p n\u00e0y cho ph\u00e9p c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 hi\u1ec3u c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0y, b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m v\u00e0 c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a ch\u00fang cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Geoffrey Khan: Nh\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc ti\u1ebfng Aram<\/h2>\n\n<p>Geoffrey Khan l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc ti\u1ebfng Aram n\u1ed5i ti\u1ebfng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u00e0nh s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef kh\u00e1c nhau c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed5 \u0111\u1ea1i n\u00e0y. Ti\u1ebfng Aram t\u1eebng l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef chung c\u1ee7a Trung \u0110\u00f4ng, nh\u01b0ng ng\u00e0y nay ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng bi\u1ec7t l\u1eadp.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebfng Aram \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Chicago<\/h2>\n\n<p>Khan \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c \u0111\u1ecba s\u00e2u r\u1ed9ng \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Chicago, n\u01a1i c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 Assyria \u0111\u1ecbnh c\u01b0. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 n\u00e0y \u0111\u00e3 mang theo c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef ti\u1ebfng Aram c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, mang \u0111\u1ebfn cho Khan m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i c\u00e1c bi\u1ebfn th\u1ec3 c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00e1ch th\u1ee9c trong vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p ti\u1ebfng Aram<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p ti\u1ebfng Aram kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e1ch th\u1ee9c. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00e3 l\u1edbn tu\u1ed5i v\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n h\u1ea1n ch\u1ebf, khi\u1ebfn vi\u1ec7c thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 kh\u0103n. Ngo\u00e0i ra, ti\u1ebfng Aram c\u00f3 h\u01a1n 100 ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef, m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m v\u00e0 v\u1ed1n t\u1eeb v\u1ef1ng ri\u00eang bi\u1ec7t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o T\u00f4ng truy\u1ec1n Assyria \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt n\u01a1i ti\u1ebfng Aram v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef h\u00e0ng ng\u00e0y l\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o T\u00f4ng truy\u1ec1n Assyria \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Chicago. Gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y cung c\u1ea5p n\u01a1i tr\u00fa \u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ti\u1ebfng Aram v\u00e0 gi\u00fap g\u00ecn gi\u1eef ng\u00f4n ng\u1eef th\u00f4ng qua c\u00e1c nghi l\u1ec5 ph\u1ee5ng v\u1ee5 v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ti\u1ebfng Aram cu\u1ed1i c\u00f9ng<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin cho Khan th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ti\u1ebfng Aram cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a h\u1ecd. \u00d4ng \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i tr\u00ean 90 tu\u1ed5i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1ch ph\u00e1t \u00e2m v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e1i ng\u1eef ph\u00e1p \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb s\u1eed d\u1ee5ng n\u1eefa.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a<\/h2>\n\n<p>B\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ee9u v\u00e3n nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef v\u00e0 ng\u1eef ph\u00e1p. \u0110\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a nh\u1eefng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang. Ti\u1ebfng Aram l\u00e0 minh ch\u1ee9ng s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng cho l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng phong ph\u00fa c\u1ee7a Trung \u0110\u00f4ng, v\u00e0 s\u1ef1 m\u1ea5t \u0111i c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea5t m\u00e1t kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a s\u1ef1 mai m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef<\/h2>\n\n<p>S\u1ef1 mai m\u1ed9t c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng l\u00e0 do nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1, bao g\u1ed3m to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a, \u0111\u00f4 th\u1ecb h\u00f3a v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef l\u1edbn nh\u01b0 ti\u1ebfng Anh v\u00e0 ti\u1ebfng Quan Tho\u1ea1i. Khi nh\u1eefng ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0y tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n, c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef nh\u1ecf h\u01a1n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb g\u1ea1t ra b\u00ean l\u1ec1 v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng bi\u1ebfn m\u1ea5t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Vai tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u1eadp c\u01b0 trong vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n ng\u00f4n ng\u1eef<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eadp c\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u01b0a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng m\u1edbi. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Assyria \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Chicago l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh v\u1ec1 c\u00e1ch nh\u1eadp c\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap duy tr\u00ec s\u1ef1 s\u1ed1ng cho c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a ti\u1ebfng Aram<\/h2>\n\n<p>T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a ti\u1ebfng Aram v\u1eabn ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1eafn, nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Khan \u0111ang gi\u00fap \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed5 \u0111\u1ea1i n\u00e0y s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 tr\u00e2n tr\u1ecdng b\u1edfi c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng lai. B\u1eb1ng c\u00e1ch ghi ch\u00e9p c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ng\u1eef ti\u1ebfng Aram v\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a ch\u00fang, Khan \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 di s\u1ea3n ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a Trung \u0110\u00f4ng.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u1ee9u m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111ang ch\u1ebft: Ghi ch\u00e9p ti\u1ebfng Aram c\u00f9ng v\u1edbi Geoffrey Khan T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng C\u00e1c&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":23825,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1192],"tags":[18170,89,18173,6462,20470],"class_list":["post-15364","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-culture","tag-language-preservation","tag-cultural-heritage","tag-endangered-languages","tag-linguistics","tag-aramaic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15365,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15364\/revisions\/15365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}