{"id":15666,"date":"2024-06-11T02:01:23","date_gmt":"2024-06-11T02:01:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=15666"},"modified":"2024-06-11T02:01:23","modified_gmt":"2024-06-11T02:01:23","slug":"insect-apocalypse-looming-threat-planet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/ecology-and-conservation\/insect-apocalypse-looming-threat-planet\/","title":{"rendered":"Ng\u00e0y t\u1eadn th\u1ebf c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng: M\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Ng\u00e0y t\u1eadn th\u1ebf c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng: M\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 suy gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n tr\u00f9ng<\/h2>\n\n<p>Trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n tr\u00f9ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y. M\u1ed9t \u0111\u00e1nh gi\u00e1 to\u00e0n di\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Biological Conservation cho th\u1ea5y 41% c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u1ef1 suy gi\u1ea3m m\u1ea1nh trong th\u1eadp k\u1ef7 qua, v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n v\u1ec1 s\u1ef1 suy gi\u1ea3m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong t\u01b0\u01a1ng lai g\u1ea7n. Xu h\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng n\u00e0y \u0111\u1eb7t ra m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng d\u00e2y chuy\u1ec1n l\u00ean h\u1ec7 sinh th\u00e1i<\/h2>\n\n<p>C\u00f4n tr\u00f9ng \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng sinh th\u00e1i c\u1ee7a h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta. Ch\u00fang l\u00e0 ngu\u1ed3n th\u1ee9c \u0103n ch\u00ednh cho c\u00e1c lo\u00e0i chim, d\u01a1i v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00e1c. D\u1ecbch v\u1ee5 th\u1ee5 ph\u1ea5n c\u1ee7a ch\u00fang r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh s\u1ea3n c\u1ee7a h\u01a1n 75% c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00f4n tr\u00f9ng \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong chu tr\u00ecnh dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 ph\u00e2n h\u1ee7y ch\u1ea5t th\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>S\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n tr\u00f9ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u g\u00e2y ra nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 t\u00e0n kh\u1ed1c. T\u1ea1i Ch\u00e2u \u00c2u, qu\u1ea7n th\u1ec3 chim \u0111\u00e3 gi\u1ea3m 400 tri\u1ec7u con trong 30 n\u0103m qua, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 do m\u1ea5t c\u00f4n tr\u00f9ng bay. Nh\u1eefng s\u1ef1 suy gi\u1ea3m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t th\u1ea5y \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, bao g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1eefng khu r\u1eebng m\u01b0a nguy\u00ean sinh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra s\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng<\/h2>\n\n<p>Nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh g\u00e2y ra s\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu. T\u00ecnh tr\u1ea1ng ph\u00e1 r\u1eebng, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 \u0111\u00f4 th\u1ecb h\u00f3a \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00e1 h\u1ee7y m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng. Vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i thu\u1ed1c tr\u1eeb s\u00e2u v\u00e0 ph\u00e2n b\u00f3n c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u00e0n ph\u00e1 qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n tr\u00f9ng, c\u00f9ng v\u1edbi \u00f4 nhi\u1ec5m c\u00f4ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c lo\u00e0i x\u00e2m l\u1ea5n v\u00e0 m\u1ea7m b\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \u0111ang l\u00e0m tr\u1ea7m tr\u1ecdng th\u00eam cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng c\u00f4n tr\u00f9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng v\u00e0 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c v\u00f2ng \u0111\u1eddi c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng. M\u1eb7c d\u00f9 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1ea5m l\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng \u00f4n \u0111\u1edbi tr\u1edf n\u00ean thu\u1eadn l\u1ee3i h\u01a1n cho m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng, bao g\u1ed3m c\u1ea3 s\u00e2u b\u1ec7nh, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ea9y nhi\u1ec1u lo\u00e0i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn b\u1edd v\u1ef1c tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Con \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c h\u1ed3i<\/h2>\n\n<p>\u0110\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n m\u1ed9t th\u1ea3m h\u1ecda to\u00e0n c\u1ea7u v\u1ec1 c\u00f4n tr\u00f9ng, c\u1ea7n c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ngay l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ed1i h\u1ee3p. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u01b0u ti\u00ean ph\u1ee5c h\u1ed3i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n tr\u00f9ng. Gi\u1ea3m s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1ed1c tr\u1eeb s\u00e2u v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i sang c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p canh t\u00e1c b\u1ec1n v\u1eefng h\u01a1n c\u0169ng s\u1ebd gi\u00fap gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ef1 suy gi\u1ea3m.<\/p>\n\n<p>Gi\u1ea3i quy\u1ebft bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc quan tr\u1ecdng kh\u00e1c h\u01b0\u1edbng t\u1edbi vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00f4n tr\u00f9ng. B\u1eb1ng c\u00e1ch gi\u1ea3m ph\u00e1t th\u1ea3i kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u00e1i t\u1ea1o, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">L\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng<\/h2>\n\n<p>Ng\u00e0y t\u1eadn th\u1ebf c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng r\u1ea5t th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u1ea5p b\u00e1ch. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i nh\u1eadn ra vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng trong c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00fang. B\u1eb1ng c\u00e1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau \u1edf tr\u00ean, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng lai s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i t\u1eeb v\u00f4 s\u1ed1 c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 do nh\u1eefng lo\u00e0i v\u1eadt thi\u1ebft y\u1ebfu n\u00e0y cung c\u1ea5p.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y t\u1eadn th\u1ebf c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng: M\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta S\u1ef1 suy gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 c\u00f4n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":23643,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1142],"tags":[1194,180,641,20832,20833],"class_list":["post-15666","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ecology-and-conservation","tag-food-security","tag-environmental-crisis","tag-biodiversity-loss","tag-insect-apocalypse","tag-ecosystem-collapse"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15667,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15666\/revisions\/15667"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}