{"id":16090,"date":"2023-11-21T22:15:41","date_gmt":"2023-11-21T22:15:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=16090"},"modified":"2023-11-21T22:15:41","modified_gmt":"2023-11-21T22:15:41","slug":"guy-gugliotta-on-the-great-human-migration","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/anthropology\/guy-gugliotta-on-the-great-human-migration\/","title":{"rendered":"The Great Human Migration: Unraveling Our Origins and Dispersal"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Guy Gugliotta v\u1ec1 &#8220;Cu\u1ed9c di c\u01b0 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi&#8221;<\/h2>\n\n<p>Guy Gugliotta l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n khoa h\u1ecdc t\u1ef1 do \u0111\u00e3 vi\u1ebft cho c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m danh ti\u1ebfng nh\u01b0 Washington Post, New York Times, National Geographic, Wired v\u00e0 Discover. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1ee7a Smithsonian, n\u01a1i \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft &#8220;Cu\u1ed9c di c\u01b0 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi&#8221;.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch DNA<\/h3>\n\n<p>Gugliotta \u0111\u00e3 vi\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong g\u1ea7n m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7 v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 nhanh ch\u00f3ng trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1edd t\u00e1c \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a ph\u00e2n t\u00edch DNA.<\/p>\n\n<p>&#8220;C\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i tuy\u1ec7t v\u1eddi \u0111\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng k\u1ebft h\u1ee3p m\u1ecdi th\u1ee9 l\u1ea1i v\u1edbi nhau&#8221;, Gugliotta cho bi\u1ebft. &#8220;H\u1ed3 s\u01a1 kh\u1ea3o c\u1ed5, di c\u1ed1t h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch DNA cung c\u1ea5p \u0111\u1ee7 th\u00f4ng tin \u0111\u1ec3 ph\u00e1c h\u1ecda m\u1ed9t b\u1ee9c tranh chi ti\u1ebft h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng&#8221;.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u01b0a tin v\u1ec1 &#8220;Cu\u1ed9c di c\u01b0 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi&#8221;<\/h3>\n\n<p>\u0110\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u01b0a tin v\u1ec1 &#8220;Cu\u1ed9c di c\u01b0 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi&#8221;, Gugliotta \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e2n t\u00edch DNA v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m ti\u00eau bi\u1ec3u c\u00f3 th\u1ec3 minh h\u1ecda cho c\u00e2u chuy\u1ec7n. Hang Blombos \u1edf Nam Phi, v\u1edbi kh\u00e1m ph\u00e1 quan tr\u1ecdng ghi l\u1ea1i h\u00e0nh vi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh tr\u1ecdng t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng b\u1ea5t ng\u1edd v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i c\u00f2n b\u1ecf ng\u1ecf<\/h3>\n\n<p>Gugliotta \u0111\u00e3 r\u1ea5t ng\u1ea1c nhi\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng tin kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u1ea3o c\u1ed5, h\u00f3a th\u1ea1ch v\u00e0 DNA. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng c\u0169ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i c\u00f2n b\u1ecf ng\u1ecf b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>&#8220;T\u00f4i ho\u00e0i nghi v\u1ec1 c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra trong c\u00e2u chuy\u1ec7n Qafzeh&#8221;, \u00f4ng n\u00f3i. &#8220;V\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng Jwalapuram, \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi v\u1ebb b\u1ec1 ngo\u00e0i&#8221;.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u00e2u h\u1ecfi ch\u01b0a c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p<\/h3>\n\n<p>Gugliotta n\u00eau b\u1eadt m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ng\u01b0\u1eddi Hobbit l\u00e0 m\u1ed9t Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh b\u1ec7nh ho\u1ea1n hay l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i ri\u00eang bi\u1ec7t?<\/li>\n<li>\u0110i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Neanderthal: h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, h\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u1ebft h\u1ebft hay h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd h\u1ea5p th\u1ee5?<\/li>\n<li>T\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt di t\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i trong kho\u1ea3ng t\u1eeb 20.000 \u0111\u1ebfn 150.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc?<\/li>\n<li>T\u1ea1i sao kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0i c\u1ed1t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i n\u00e0o \u1edf ch\u00e2u \u00c2u c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c hi\u1ec7n v\u1eadt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc 20.000 n\u0103m?<\/li>\n<li>Khi n\u00e0o v\u00e0 b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf T\u00e2n Th\u1ebf gi\u1edbi?<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Cu\u1ed9c di c\u01b0 s\u1edbm c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u M\u1ef9<\/h3>\n\n<p>Gugliotta th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 cu\u1ed9c di c\u01b0 s\u1edbm c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u M\u1ef9, bao g\u1ed3m c\u1ea3 t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m Monte Verde c\u1ee7a Chile, c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i 14.000 n\u0103m. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u00e2u M\u1ef9 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n l\u00e2u h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ph\u1ea7n k\u1ebft lu\u1eadn<\/h3>\n\n<p>B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Gugliotta cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn t\u1ed5ng quan to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng ki\u1ebfn th\u1ee9c hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a v\u00e0 di c\u01b0 c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u c\u00e2u h\u1ecfi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111\u00e1p, nh\u01b0ng nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 trong ph\u00e2n t\u00edch DNA v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c \u0111ang l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf th\u00eam hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n t\u00e1n c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Guy Gugliotta v\u1ec1 &#8220;Cu\u1ed9c di c\u01b0 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi&#8221; Guy Gugliotta l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n khoa h\u1ecdc t\u1ef1 do \u0111\u00e3 vi\u1ebft cho c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m danh ti\u1ebfng nh\u01b0&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1022],"tags":[137,186,188,88,487],"class_list":["post-16090","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-anthropology","tag-paleontology","tag-migration","tag-genetics","tag-archaeology","tag-human-evolution"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16091,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16090\/revisions\/16091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}