{"id":16112,"date":"2025-09-13T00:03:02","date_gmt":"2025-09-13T00:03:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=16112"},"modified":"2025-09-13T00:03:02","modified_gmt":"2025-09-13T00:03:02","slug":"deaths-head-hawkmoth-migration-unveiled","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/zoology\/deaths-head-hawkmoth-migration-unveiled\/","title":{"rendered":"H\u00e0nh tr\u00ecnh di c\u01b0 k\u1ef3 di\u1ec7u c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng: L\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Theo d\u00f5i nh\u1eefng lo\u00e0i di c\u01b0 v\u1ec1 \u0111\u00eam<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh di c\u01b0 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c do k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf b\u00e9 v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft c\u1ee7a ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 trong c\u00f4ng ngh\u1ec7, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong c\u00e1c th\u1ebb v\u00f4 tuy\u1ebfn theo d\u00f5i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, \u0111\u00e3 m\u1edf ra nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1m ph\u00e1 th\u1ebf gi\u1edbi di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u \u0111\u1ea7y th\u00fa v\u1ecb<\/h2>\n\n<p>Lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u (Acherontia atropos), n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ea7u l\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh di c\u01b0 phi th\u01b0\u1eddng m\u1ed7i n\u0103m. Nh\u1eefng con ng\u00e0i n\u00e0y v\u01b0\u1ee3t qua h\u01a1n 2.000 d\u1eb7m t\u1eeb Ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Phi, \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u00e1ng k\u1ec3 d\u1ecdc theo m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng t\u1eafp \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, b\u1ea5t k\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u00f3. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1ecb thu h\u00fat b\u1edfi b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 c\u00e1ch nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng n\u00e0y \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebft l\u1ed9 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c bay<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9t ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Science \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb theo d\u00f5i \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i s\u1ef1 di c\u01b0 c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 g\u1eafn c\u00e1c th\u1ebb v\u00f4 tuy\u1ebfn nh\u1ecf b\u00e9 ch\u1ec9 n\u1eb7ng 0,2 gram v\u00e0o 14 con ng\u00e0i, cho ph\u00e9p h\u1ecd theo d\u00f5i chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang th\u00f4ng qua m\u1ed9t chi\u1ebfc m\u00e1y bay. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn s\u00e1ng t\u1ea1o n\u00e0y \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u1ec1 c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c bay \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng b\u1edfi nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng n\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u00f3<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y r\u1eb1ng lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ki\u1ec3u bay c\u1ee7a ch\u00fang d\u1ef1a tr\u00ean \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u00f3. Khi nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3 thu\u1eadn l\u1ee3i h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a ch\u00fang, ch\u00fang l\u00ean cao h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng l\u1ef1c \u0111\u1ea9y c\u1ee7a gi\u00f3. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, khi gi\u00f3 kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i, ch\u00fang h\u1ea1 th\u1ea5p xu\u1ed1ng g\u1ea7n m\u1eb7t \u0111\u1ea5t h\u01a1n, s\u1eed d\u1ee5ng hi\u1ec7u \u1ee9ng \u0111\u1ec7m \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec h\u01b0\u1edbng \u0111i c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng<\/h2>\n\n<p>B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y, c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng b\u1edfi nh\u1eefng lo\u00e0i ng\u00e0i n\u00e0y \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng ki\u00ean \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ch\u00fang v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t b\u00ed \u1ea9n. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t ho\u1eb7c d\u1ef1a nhi\u1ec1u v\u00e0o c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u tr\u1ef1c quan. Vi\u1ec7c l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf nh\u1eefng b\u00ed m\u1eadt v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dd ngh\u0129a r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c hi\u1ec3u v\u1ec1 di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng c\u00f3 nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u r\u1ed9ng v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 khoa h\u1ecdc. D\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh di c\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00e1c lo\u00e0i b\u1ecb \u0111e d\u1ecda v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch v\u1ec1 n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Ngo\u00e0i ra, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd d\u1ecbch h\u1ea1i, gi\u1ea3m thi\u1ec3u thi\u1ec7t h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p b\u1ec1n v\u1eefng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">H\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u trong t\u01b0\u01a1ng lai<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u \u0111\u00e3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u trong t\u01b0\u01a1ng lai v\u1ec1 di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hy v\u1ecdng s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng do nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng n\u00e0y s\u1eed d\u1ee5ng, kh\u00e1m ph\u00e1 vai tr\u00f2 ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u tr\u1ef1c quan. Nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 li\u00ean t\u1ee5c trong c\u00f4ng ngh\u1ec7 theo d\u00f5i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd cho ph\u00e9p kh\u00e1m ph\u00e1 th\u00eam v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn l\u00e2u d\u00e0i<\/h2>\n\n<p>H\u00e0nh tr\u00ecnh di c\u01b0 phi th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng. Khi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n xung quanh kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ch\u00fang, ch\u00fang ta c\u00e0ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao h\u01a1n s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Di c\u01b0 c\u1ee7a c\u00f4n tr\u00f9ng: L\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u00e0i \u0111\u1ea7u l\u00e2u Theo d\u00f5i nh\u1eefng lo\u00e0i di c\u01b0 v\u1ec1 \u0111\u00eam Vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee9c&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24936,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[280],"tags":[21384,21385,4256,97,99,252],"class_list":["post-16112","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zoology","tag-deaths-head-hawkmoth","tag-insect-migration","tag-navigation","tag-science","tag-lifescienceart","tag-nature"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16112"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24937,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16112\/revisions\/24937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}