{"id":16624,"date":"2019-02-09T07:37:08","date_gmt":"2019-02-09T07:37:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=16624"},"modified":"2019-02-09T07:37:08","modified_gmt":"2019-02-09T07:37:08","slug":"saving-punjab-a-sikh-architects-mission-to-preserve-cultural-heritage","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/art\/architectural-preservation\/saving-punjab-a-sikh-architects-mission-to-preserve-cultural-heritage\/","title":{"rendered":"B\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n Punjab: S\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ed9t ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 theo \u0111\u1ea1o Sikh"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n Punjab: S\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ed9t ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 theo \u0111\u1ea1o Sikh<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1ea3o t\u1ed3n di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed t\u1ea1i Punjab<\/h2>\n\n<p>Punjab, m\u1ed9t ti\u1ec3u bang \u1edf mi\u1ec1n b\u1eafc \u1ea4n \u0110\u1ed9, l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a phong ph\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh qua h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7 l\u1ecbch s\u1eed. Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Punjab \u0111ang b\u1ecb \u0111e d\u1ecda b\u1edfi s\u1ef1 xu\u1ed1ng c\u1ea5p, h\u01b0 h\u1ea1i v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n\n<p>Nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n n\u00e0y, ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 theo \u0111\u1ea1o Sikh Gurmeet Rai \u0111\u00e3 d\u00e0nh c\u1ea3 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c b\u00e1u v\u1eadt v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a Punjab. Th\u00f4ng qua c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1edbi S\u00e1ng ki\u1ebfn b\u1ea3o t\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean v\u0103n h\u00f3a (CRCI), c\u00f4 \u0111\u00e3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c ghi ch\u00e9p, ph\u1ee5c h\u1ed3i v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 h\u00e0ng tr\u0103m c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed tr\u00ean kh\u1eafp ti\u1ec3u bang.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u01b0\u1eddng Grand Trunk: H\u00e0nh tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n l\u1edbn c\u1ee7a Rai l\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n \u0110\u01b0\u1eddng Grand Trunk, m\u1ed9t tuy\u1ebfn giao th\u01b0\u01a1ng c\u1ed5 x\u01b0a ch\u1ea1y qua Punjab. Con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed, bao g\u1ed3m cung \u0111i\u1ec7n, gi\u1ebfng, \u0111\u1ec1n th\u1edd, nh\u00e0 th\u1edd v\u00e0 l\u0103ng m\u1ed9.<\/p>\n\n<p>\u0110\u1ed9i c\u1ee7a Rai \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i h\u01a1n 1.100 c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a l\u1ecbch s\u1eed d\u1ecdc theo \u0110\u01b0\u1eddng Grand Trunk. H\u1ecd \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m n\u00e0y v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n t\u00e0i tr\u1ee3 cho c\u00f4ng t\u00e1c ph\u1ee5c h\u1ed3i.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gobindgarh: Ph\u00e1o \u0111\u00e0i theo \u0111\u1ea1o Sikh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i<\/h2>\n\n<p>Gobindgarh, m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i theo \u0111\u1ea1o Sikh t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 18 n\u1eb1m \u1edf Amritsar, l\u00e0 m\u1ed9t di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed quan tr\u1ecdng kh\u00e1c m\u00e0 Rai \u0111\u00e3 gi\u00fap b\u1ea3o t\u1ed3n. Ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i v\u1ec1 v\u1ebb \u0111\u1eb9p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 hi\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3o t\u00e0ng v\u00e0 trung t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a.<\/p>\n\n<p>N\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ea3o t\u1ed3n Gobindgarh c\u1ee7a Rai kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e1ch th\u1ee9c. M\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t bi\u1ebfn ph\u00e1o \u0111\u00e0i th\u00e0nh m\u1ed9t kh\u00e1ch s\u1ea1n sang tr\u1ecdng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y s\u1ebd h\u1ea1n ch\u1ebf c\u00f4ng ch\u00fang ti\u1ebfp c\u1eadn di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed quan tr\u1ecdng n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, Rai quy\u1ebft t\u00e2m gi\u1eef cho Gobindgarh m\u1edf c\u1eeda cho t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Punjab v\u00e0 du kh\u00e1ch.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bi\u00ean gi\u1edbi Wagah: L\u1ec5 h\u1ea1 c\u1edd h\u00e0ng ng\u00e0y<\/h2>\n\n<p>Wagah, n\u1eb1m tr\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eefa \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 Pakistan, l\u00e0 \u0111i\u1ec3m giao c\u1eaft duy nh\u1ea5t gi\u1eefa hai v\u00f9ng Punjab. V\u00e0o m\u1ed7i bu\u1ed5i t\u1ed1i, l\u1ec5 h\u1ea1 c\u1edd di\u1ec5n ra t\u1ea1i Wagah, thu h\u00fat h\u00e0ng tr\u0103m kh\u00e1n gi\u1ea3 t\u1eeb c\u1ea3 hai ph\u00eda bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>Bu\u1ed5i l\u1ec5 v\u1eeba \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba vui nh\u1ed9n, v\u1edbi c\u00e1c binh s\u0129 t\u1eeb c\u1ea3 hai n\u01b0\u1edbc di\u1ec5u h\u00e0nh v\u00e0 thi \u0111\u1ea5u th\u1ec3 l\u1ef1c. B\u1ea5t ch\u1ea5p c\u0103ng th\u1eb3ng dai d\u1eb3ng gi\u1eefa \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 Pakistan, bu\u1ed5i l\u1ec5 v\u1eabn mang l\u1ea1i kho\u1ea3nh kh\u1eafc \u0111o\u00e0n k\u1ebft v\u00e0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m chung cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ea3 hai n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Guru ki Maseet: Kh\u00f4ng gian linh thi\u00eang chung<\/h2>\n\n<p>Guru ki Maseet, n\u1eb1m t\u1ea1i th\u1ecb tr\u1ea5n Sri Hargobindpur, l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh v\u1ec1 s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p gi\u1eefa c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o \u1edf Punjab. Nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Sikh x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 17 v\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Nihang Sikh b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n\n<p>Trong cu\u1ed9c ph\u00e2n chia \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1947, t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o s\u1ed1ng \u1edf Sri Hargobindpur \u0111\u1ec1u bu\u1ed9c ph\u1ea3i ch\u1ea1y sang Pakistan. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi Nihang Sikh \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u1ec3 nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o b\u1ecb b\u1ecf hoang ho\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y. H\u1ecd tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o s\u1ebd v\u1eabn l\u00e0 n\u01a1i th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea5t k\u1ec3 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec.<\/p>\n\n<p>Ng\u00e0y nay, Guru ki Maseet l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed chung v\u00e0 s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng l\u1eabn nhau t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Sikh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o \u1edf Punjab. Nh\u00e0 th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o n\u00e0y l\u00e0 l\u1eddi nh\u1eafc nh\u1edf r\u1eb1ng ngay c\u1ea3 trong th\u1eddi k\u1ef3 xung \u0111\u1ed9t, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y ti\u1ebfng n\u00f3i chung v\u00e0 c\u00f9ng nhau b\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n chung c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd kh\u00e1c<\/h2>\n\n<p>Ngo\u00e0i c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng Grand Trunk, Gobindgarh, Bi\u00ean gi\u1edbi Wagah v\u00e0 Guru ki Maseet, Rai c\u00f2n tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u1ee5c h\u1ed3i nhi\u1ec1u di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed kh\u00e1c \u1edf Punjab, bao g\u1ed3m:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0110\u1ec1n th\u1edd \u0111\u1ea1o Sikh, n\u01a1i th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Sikh<\/li>\n<li>\u0110\u1ec1n th\u1edd \u1ea4n \u0110\u1ed9 gi\u00e1o, n\u01a1i th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 gi\u00e1o<\/li>\n<li>Nh\u00e0 th\u1edd Thi\u00ean ch\u00faa gi\u00e1o, n\u01a1i th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean ch\u00faa gi\u00e1o<\/li>\n<li>V\u01b0\u1eddn Jallianwala Bagh, t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m c\u00e1c n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a v\u1ee5 th\u1ea3m s\u00e1t Amritsar n\u0103m 1919<\/li>\n<li>B\u1ea3o t\u00e0ng Chi\u1ebfn tranh Sikh, t\u00f4n vinh l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 s\u1ef1 hy sinh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Sikh<\/li>\n<li>\u0110\u1ea1i h\u1ed9i th\u01b0\u1eddng ni\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nihang Sikh, th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 t\u1eadn t\u1ee5y v\u00e0 tinh th\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng v\u00f5 c\u1ee7a d\u00f2ng chi\u1ebfn binh Sikh n\u00e0y<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u1ebft lu\u1eadn<\/h2>\n\n<p>C\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a Punjab c\u1ee7a Gurmeet Rai r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng phong ph\u00fa c\u1ee7a ti\u1ec3u bang. Th\u00f4ng qua nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f4 \u0111ang gi\u00fap \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Punjab t\u01b0\u01a1ng lai s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e2n tr\u1ecdng v\u00e0 h\u1ecdc h\u1ecfi t\u1eeb nh\u1eefng b\u00e1u v\u1eadt ki\u1ebfn tr\u00fac v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed m\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n Punjab: S\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ed9t ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 theo \u0111\u1ea1o Sikh B\u1ea3o t\u1ed3n di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed t\u1ea1i Punjab Punjab, m\u1ed9t ti\u1ec3u bang \u1edf mi\u1ec1n b\u1eafc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22001],"tags":[817,89,297,27,6120,21999,22000],"class_list":["post-16624","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-architectural-preservation","tag-preservation","tag-cultural-heritage","tag-architecture","tag-history","tag-restoration","tag-punjab","tag-sikhism"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16624"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16625,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16624\/revisions\/16625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}