{"id":16778,"date":"2024-05-15T19:22:38","date_gmt":"2024-05-15T19:22:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=16778"},"modified":"2024-05-15T19:22:38","modified_gmt":"2024-05-15T19:22:38","slug":"ice-sheets-and-the-dance-of-climate-change","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/climate-science\/ice-sheets-and-the-dance-of-climate-change\/","title":{"rendered":"B\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 v\u0169 \u0111i\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 v\u0169 \u0111i\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u0103ng tuy\u1ebft: \u0110\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu<\/h2>\n\n<p>B\u0103ng tuy\u1ebft, nh\u1eefng kh\u1ed1i b\u0103ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 bao ph\u1ee7 c\u00e1c khu v\u1ef1c r\u1ed9ng l\u1edbn, \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh kh\u00ed h\u1eadu c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u0103ng tuy\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i m\u1ea1nh m\u1ebd v\u1ec1 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 ki\u1ec3u th\u1eddi ti\u1ebft.<\/p>\n\n<p>M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n Heinrich, nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh d\u1ea5u b\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u1ea3i c\u00e1c t\u1ea3ng b\u0103ng tr\u00f4i v\u00e0o B\u1eafc \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y, x\u1ea3y ra t\u1eeb 7.000 \u0111\u1ebfn 12.000 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 v\u00e0 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a t\u1ea3ng b\u0103ng tuy\u1ebft bao ph\u1ee7 B\u1eafc M\u1ef9.<\/p>\n\n<p>Khi tuy\u1ebft t\u00edch t\u1ee5 tr\u00ean b\u0103ng tuy\u1ebft, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 \u00e9p ch\u1eb7t nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 b\u00ean d\u01b0\u1edbi, t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ed7n h\u1ee3p tr\u01a1n tr\u01b0\u1ee3t. Khi h\u1ed7n h\u1ee3p n\u00e0y \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 d\u00e0y t\u1edbi h\u1ea1n, n\u00f3 s\u1ebd ch\u1ea3y nhanh xu\u1ed1ng eo bi\u1ec3n Hudson, mang theo \u0111\u00e1 v\u00e0 m\u1ea3nh v\u1ee1 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. S\u1ef1 gi\u1ea3i ph\u00f3ng b\u0103ng v\u00e0 n\u01b0\u1edbc tan ch\u1ea3y n\u00e0y l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u v\u00e0 ki\u1ec3u gi\u00f3, d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 kh\u00ed h\u1eadu.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 nh\u1eefng tia s\u00e1ng<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u0169ng ti\u1ebft l\u1ed9 m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c \u0111\u1ee3t l\u1ea1nh ng\u1eafn h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;tia s\u00e1ng&#8221;, x\u1ea3y ra gi\u1eefa c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n Heinrich. Tia s\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 v\u00e0 th\u1ea3i ra b\u0103ng t\u1eeb t\u1ea3ng b\u0103ng tuy\u1ebft Thung l\u0169ng St. Lawrence.<\/p>\n\n<p>Gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u1ef1 ki\u1ec7n Heinrich, tia s\u00e1ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a b\u0103ng ti\u1ebfp theo l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ea3i ra \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t. Tuy nhi\u00ean, t\u1ea3ng b\u0103ng tuy\u1ebft St. Lawrence nh\u1ecf h\u01a1n v\u00e0 c\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng tuy\u1ebft r\u01a1i nhi\u1ec1u h\u01a1n, do \u0111\u00f3, tia s\u00e1ng x\u1ea3y ra th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean h\u01a1n s\u1ef1 ki\u1ec7n Heinrich.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa b\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu<\/h2>\n\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tin r\u1eb1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu ch\u1ec9 do \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ee7a b\u0103ng tuy\u1ebft. Tuy nhi\u00ean, d\u1eef li\u1ec7u m\u1edbi cho th\u1ea5y m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa b\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n.<\/p>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 s\u1ef1 th\u1ea3i ra c\u1ee7a b\u0103ng tuy\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, nh\u01b0ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ee7a b\u0103ng tuy\u1ebft. V\u00ed d\u1ee5, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1ea5m h\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c th\u1ec1m b\u0103ng n\u1ed5i ng\u0103n c\u1ea3n c\u00e1c s\u00f4ng b\u0103ng th\u1ea3i ra.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng kh\u00ed h\u1eadu<\/h2>\n\n<p>S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa b\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng kh\u00ed h\u1eadu Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 b\u0103ng g\u00e2y ra bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu ho\u1eb7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu g\u00e2y ra b\u0103ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u0169 \u0111i\u1ec7u tinh t\u1ebf gi\u1eefa hai y\u1ebfu t\u1ed1, m\u1ed7i y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn y\u1ebfu t\u1ed1 kia.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng cu\u1ed9c th\u00e1m hi\u1ec3m khoa h\u1ecdc<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 ph\u1ee9c t\u1ea1p gi\u1eefa b\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu. H\u1ecd \u0111ang t\u00ecm hi\u1ec3u vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec1m b\u0103ng n\u1ed5i, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u t\u1ea3ng b\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ed3ng v\u1ecb oxy \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c l\u00f5i b\u0103ng.<\/p>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang ti\u1ebfp di\u1ec5n n\u00e0y r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 kh\u1ee9, hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. B\u1eb1ng c\u00e1ch gi\u1ea3i m\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p trong \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ee7a b\u0103ng tuy\u1ebft, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u01a1n nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0103ng tuy\u1ebft v\u00e0 v\u0169 \u0111i\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu B\u0103ng tuy\u1ebft: \u0110\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ee7a kh\u00ed h\u1eadu B\u0103ng tuy\u1ebft, nh\u1eefng kh\u1ed1i b\u0103ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 bao ph\u1ee7 c\u00e1c khu v\u1ef1c r\u1ed9ng l\u1edbn,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":23382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[4592,34,5267,572,2049,722],"class_list":["post-16778","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-climate-science","tag-ice-sheets","tag-climate-change","tag-paleoclimatology","tag-earth-science","tag-scientific-research","tag-glaciers"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16778"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16779,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16778\/revisions\/16779"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}