{"id":1688,"date":"2023-08-29T19:19:35","date_gmt":"2023-08-29T19:19:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=1688"},"modified":"2023-08-29T19:19:35","modified_gmt":"2023-08-29T19:19:35","slug":"stone-age-baby-hands-mystery-lizard-prints-or-human-markings","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/archaeology\/stone-age-baby-hands-mystery-lizard-prints-or-human-markings\/","title":{"rendered":"Stone Age &#8216;Baby Hands&#8217; Mystery: Unraveling the Truth Behind the Lizard Prints"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u00ed \u1ea9n &#8220;b\u00e0n tay tr\u1ebb em&#8221; th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1: D\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n hay d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi?<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1m ph\u00e1 qu\u00e1 kh\u1ee9: T\u00e1i hi\u1ec7n b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1<\/h2>\n\n<p>T\u00e1i hi\u1ec7n l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed c\u1ed5 \u0111\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ea7y th\u00e1ch th\u1ee9c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra h\u00e0ng ngh\u00ecn n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 gh\u00e9p n\u1ed1i qu\u00e1 kh\u1ee9, d\u1eabn h\u1ecd kh\u00e1m ph\u00e1 nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau. Nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc Emmanuelle Honor\u00e9 v\u00e0 nh\u00f3m c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1eaft tay v\u00e0o m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111o b\u00e0n tay tr\u1ebb s\u01a1 sinh trong b\u1ec7nh vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 kh\u00f3 hi\u1ec3u.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hang \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng d\u1ea5u tay b\u00ed \u1ea9n<\/h2>\n\n<p>N\u0103m 2002, Wadi S\u00fbra II, m\u1ed9t m\u00e1i \u0111\u00e1 \u1edf Sa m\u1ea1c ph\u00eda T\u00e2y Ai C\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;hang \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng con th\u00fa&#8221;, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n. Hang \u0111\u00e1 sa th\u1ea1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c trang tr\u00ed b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u1ee9c tranh v\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft b\u00ed \u1ea9n, bao g\u1ed3m nhi\u1ec1u h\u00ecnh d\u1ea1ng b\u00e0n tay ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t s\u1ed1 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i \u00edt nh\u1ea5t 6.000 n\u0103m. Trong s\u1ed1 nh\u1eefng d\u1ea5u tay n\u00e0y, c\u00f3 13 d\u1ea5u tay d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 nh\u1ecf m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, cho th\u1ea5y ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1edfi tr\u1ebb nh\u1ecf.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c: B\u00e0n tay tr\u1ebb em hay d\u1ea5u ch\u00e2n \u0111\u1ed9ng v\u1eadt?<\/h2>\n\n<p>Khi ki\u1ec3m tra c\u00e1c d\u1ea5u tay, Honor\u00e9 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi li\u1ec7u ch\u00fang th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n sao c\u1ee7a b\u00e0n tay tr\u1ebb s\u01a1 sinh th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1 hay kh\u00f4ng. B\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh c\u00e1c d\u1ea5u tay trong hang \u0111\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ed1 \u0111o c\u1ee7a tr\u1ebb s\u01a1 sinh v\u00e0 tr\u1ebb sinh non. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y c\u00e1c d\u1ea5u tay trong hang kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ebfn v\u1edbi lo\u00e0i th\u1eb1n l\u1eb1n: M\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft h\u1ea5p d\u1eabn<\/h2>\n\n<p>Ti\u1ebfp theo, Honor\u00e9 c\u00e2n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u1ee9ng vi\u00ean kh\u00e1c, bao g\u1ed3m c\u1ea3 lo\u00e0i kh\u1ec9 v\u00e0 th\u1eb1n l\u1eb1n. Sau khi \u0111i\u1ec1u tra th\u00eam, th\u1eb1n l\u1eb1n n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ea5u tay. Nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c gi\u1eefa c\u00e1c d\u1ea5u tay trong hang v\u00e0 d\u1ea5u tay c\u1ee7a c\u00e1 s\u1ea5u non v\u00e0 th\u1eb1n l\u1eb1n sa m\u1ea1c, m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 trong c\u00e1c b\u1ee9c tranh \u0111\u00e1 kh\u00e1c \u1edf Sahara.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dd ngh\u0129a bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng: Th\u1eb1n l\u1eb1n nh\u01b0 l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng c\u00e1c d\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n c\u00f3 th\u1ec3 mang \u00fd ngh\u0129a bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1. Th\u1eb1n l\u1eb1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n k\u00ednh trong nhi\u1ec1u n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau trong su\u1ed1t chi\u1ec1u d\u00e0i l\u1ecbch s\u1eed, th\u01b0\u1eddng g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n, s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m t\u00e2m linh kh\u00e1c. Nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng c\u00e1c d\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n trong hang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho c\u00e1c bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a quan tr\u1ecdng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang di\u1ec5n ra v\u00e0 nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ea5p d\u1eabn<\/h2>\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ea1nh m\u1ebd cho gi\u1ea3 thuy\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c d\u1ea5u tay l\u00e0 d\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ch\u1eafc ch\u1eafn. Honor\u00e9 th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u h\u01a1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n b\u00ed \u1ea9n n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c d\u1ea5u ch\u00e2n c\u1ee7a lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t trong hang \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1edbi v\u1ec1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi trong th\u1ebf gi\u1edbi quan th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1<\/h2>\n\n<p>Kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1. C\u00e1c b\u1ee9c tranh hang \u0111\u1ed9ng m\u00f4 t\u1ea3 nhi\u1ec1u lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, cho th\u1ea5y r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xung quanh v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i sinh v\u1eadt trong \u0111\u00f3. C\u00e1c d\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n c\u00e0ng c\u1ee7ng c\u1ed1 quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng th\u1eb1n l\u1eb1n gi\u1eef m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed quan tr\u1ecdng trong n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebft l\u1ed9 qu\u00e1 kh\u1ee9: \u00dd ngh\u0129a m\u1edbi v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn m\u1edbi m\u1ebb<\/h2>\n\n<p>Vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c d\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n \u1edf Wadi S\u00fbra II \u0111\u00e3 th\u1ed5i m\u1ed9t lu\u1ed3ng sinh kh\u00ed m\u1edbi v\u00e0o &#8220;hang \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng con th\u00fa&#8221;. N\u00f3 h\u00e9 l\u1ed9 m\u1ed9t l\u1edbp \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn \u1ea9n gi\u1ea5u, m\u1eddi g\u1ecdi ch\u00fang ta suy ng\u1eabm v\u1ec1 ni\u1ec1m tin v\u00e0 t\u1eadp t\u1ee5c c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ed5 x\u01b0a. M\u1eb7c d\u00f9 b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 c\u00e1c d\u1ea5u tay c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111\u00e1p ho\u00e0n to\u00e0n, nh\u01b0ng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea5p d\u1eabn trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00ed \u1ea9n &#8220;b\u00e0n tay tr\u1ebb em&#8221; th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1: D\u1ea5u ch\u00e2n th\u1eb1n l\u1eb1n hay d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi? Kh\u00e1m ph\u00e1 qu\u00e1 kh\u1ee9: T\u00e1i hi\u1ec7n b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191],"tags":[541,3663,3662,88,3661,99,252,1642],"class_list":["post-1688","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archaeology","tag-ancient-egypt","tag-cultural-symbols","tag-lizard-prints","tag-archaeology","tag-rock-art","tag-lifescienceart","tag-nature","tag-stone-age"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1688"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1689,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1688\/revisions\/1689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}