{"id":17482,"date":"2024-10-12T07:10:00","date_gmt":"2024-10-12T07:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=17482"},"modified":"2024-10-12T07:10:00","modified_gmt":"2024-10-12T07:10:00","slug":"pilot-whale-mass-stranding-farewell-spit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/marine-biology\/pilot-whale-mass-stranding-farewell-spit\/","title":{"rendered":"Bi k\u1ecbch \u1edf Farewell Spit: C\u00e1 voi hoa ti\u00eau m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t t\u1ea1i New Zealand"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1 voi hoa ti\u00eau m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t t\u1ea1i Farewell Spit, New Zealand<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bi k\u1ecbch \u1eadp \u0111\u1ebfn v\u00f9ng b\u1edd bi\u1ec3n<\/h2>\n\n<p>H\u00e0ng tr\u0103m con c\u00e1 voi hoa ti\u00eau \u0111\u00e3 m\u1eafc c\u1ea1n m\u1ed9t c\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m t\u1ea1i Farewell Spit, New Zealand, d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ee5 c\u00e1 voi m\u1eafc c\u1ea1n t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia n\u00e0y. C\u00f3 t\u1edbi 300 con c\u00e1 voi \u0111\u00e3 ch\u1ebft, khi\u1ebfn nh\u1eefng t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean ph\u1ea3i v\u1eadt l\u1ed9n \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i c\u1ee9u nh\u1eefng c\u00e1 th\u1ec3 c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean v\u00e0o cu\u1ed9c<\/h2>\n\n<p>Khi tin t\u1ee9c v\u1ec1 v\u1ee5 m\u1eafc c\u1ea1n lan r\u1ed9ng, c\u00e1c t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 nhanh ch\u00f3ng huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u1eefng con c\u00e1 voi m\u1eafc c\u1ea1n. H\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1eefng chu\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1 voi quay tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng trong l\u00fac th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00ean. H\u01a1n 100 con c\u00e1 voi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i c\u1ee9u th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u con \u0111\u00e3 m\u1eafc c\u1ea1n tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ec9 v\u00e0i gi\u1edd sau \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u1ee5 m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn<\/h2>\n\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1ee5 m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t l\u1edbn th\u1ee9 ba \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn t\u1ea1i New Zealand k\u1ec3 t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1800. V\u1ee5 m\u1eafc c\u1ea1n l\u1edbn nh\u1ea5t x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m 1918, khi 1.000 con c\u00e1 voi m\u1eafc c\u1ea1n t\u1ea1i qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Chatham. V\u1ee5 m\u1eafc c\u1ea1n hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng do s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1 voi hoa ti\u00eau di chuy\u1ec3n c\u00f9ng nhau.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eafc c\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1 voi<\/h2>\n\n<p>Nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh x\u00e1c g\u00e2y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t c\u1ee7a c\u00e1 voi v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n. Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 y\u1ebfu t\u1ed1 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n g\u00e2y ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y, bao g\u1ed3m:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi:<\/strong> Ti\u1ebfng \u1ed3n d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng con m\u1ed3i h\u1ea5p d\u1eabn g\u1ea7n b\u1edd bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y nhi\u1ec5u qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a c\u00e1 voi.<\/li>\n<li><strong>Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u1ef1 nhi\u00ean:<\/strong> B\u1ec7nh t\u1eadt, m\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i d\u00f2ng h\u1ea3i l\u01b0u c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eafc c\u1ea1n.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1 voi hoa ti\u00eau<\/h2>\n\n<p>C\u00e1 voi hoa ti\u00eau l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd c\u00e1 heo v\u00e0 s\u1ed1ng theo \u0111\u00e0n t\u1eeb kho\u1ea3ng 20 \u0111\u1ebfn 100 c\u00e1 th\u1ec3. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00f3m c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u, khi\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n. New Zealand c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 c\u00e1 voi m\u1eafc c\u1ea1n cao nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi, trong \u0111\u00f3 c\u00e1 voi hoa ti\u00eau v\u00e2y d\u00e0i l\u00e0 lo\u00e0i th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p nh\u1ea5t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c gi\u1ea3i c\u1ee9u \u0111ang di\u1ec5n ra<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, Farewell Spit v\u1eabn c\u00f2n h\u00e0ng tr\u0103m x\u00e1c c\u00e1 voi hoa ti\u00eau. C\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch lo\u1ea1i b\u1ecf v\u00e0 x\u1eed l\u00fd x\u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ecb ho\u00e3n l\u1ea1i trong khi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ea3i c\u1ee9u v\u1eabn \u0111ang ti\u1ebfp di\u1ec5n. C\u00e1c t\u00ecnh nguy\u1ec7n vi\u00ean \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u1eefng con c\u00e1 voi c\u00f2n s\u1ed1ng v\u00e0 gi\u1ea3m thi\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng vong.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sinh v\u1eadt bi\u1ec3n<\/h2>\n\n<p>T\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00e1 voi m\u1eafc c\u1ea1n l\u00e0 l\u1eddi nh\u1eafc nh\u1edf v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh v\u1eadt bi\u1ec3n. \u00d4 nhi\u1ec5m ti\u1ebfng \u1ed3n d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, suy tho\u00e1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi c\u1ee7a c\u00e1 voi v\u00e0 l\u00e0m t\u0103ng nguy c\u01a1 m\u1eafc c\u1ea1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 gi\u1ea3m thi\u1ec3u<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111ang t\u00edch c\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00e1 voi m\u1eafc c\u1ea1n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba ho\u1eb7c gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y. B\u1eb1ng c\u00e1ch hi\u1ec3u c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00f3p ph\u1ea7n g\u00e2y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eafc c\u1ea1n, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng lo\u00e0i sinh v\u1eadt tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p n\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 voi hoa ti\u00eau m\u1eafc c\u1ea1n h\u00e0ng lo\u1ea1t t\u1ea1i Farewell Spit, New Zealand Bi k\u1ecbch \u1eadp \u0111\u1ebfn v\u00f9ng b\u1edd bi\u1ec3n H\u00e0ng tr\u0103m con c\u00e1 voi hoa ti\u00eau \u0111\u00e3 m\u1eafc c\u1ea1n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24585,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[1298,22982,2646,22980,22981,19874],"class_list":["post-17482","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-marine-biology","tag-marine-conservation","tag-farewell-spit","tag-new-zealand","tag-pilot-whales","tag-whale-stranding","tag-wildlife-rescue"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17482"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24586,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17482\/revisions\/24586"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}