{"id":18421,"date":"2019-02-05T22:45:36","date_gmt":"2019-02-05T22:45:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=18421"},"modified":"2019-02-05T22:45:36","modified_gmt":"2019-02-05T22:45:36","slug":"treeline-advance-in-a-changing-arctic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/environmental-science\/treeline-advance-in-a-changing-arctic\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c: T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c \u0111ang thay \u0111\u1ed5i<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng<\/h2>\n\n<p>Khi B\u1eafc C\u1ef1c \u1ea5m l\u00ean do bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang quan s\u00e1t th\u1ea5y nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u1edf ranh gi\u1edbi r\u1eebng, ranh gi\u1edbi m\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3 c\u00e2y c\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n. \u1ede D\u00e3y n\u00fai Brooks c\u1ee7a Alaska, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang nghi\u00ean c\u1ee9u nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">H\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng<\/h2>\n\n<p>\u1ede ph\u00eda \u0111\u00f4ng D\u00e3y n\u00fai Brooks, b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y v\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111ang l\u00e0m ch\u1eadm s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng. B\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng b\u0103ng \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u00f3ng b\u0103ng trong h\u01a1n hai n\u0103m li\u00ean ti\u1ebfp, ch\u1ee9a c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng thi\u1ebft y\u1ebfu cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt. Khi b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y, c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng, nh\u01b0ng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 khu v\u1ef1c, qu\u00e1 tr\u00ecnh tan b\u0103ng h\u1ea5p th\u1ee5 nhi\u1ec7t m\u00e0 n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd k\u00edch th\u00edch ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a vi khu\u1ea9n v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng. S\u1ef1 thi\u1ebfu h\u1ee5t ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111ang h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e2y \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng D\u00e3y n\u00fai Brooks.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y v\u00e0 s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 karst<\/h2>\n\n<p>B\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y c\u0169ng \u0111ang g\u00e2y ra s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 karst, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t c\u1ee7a m\u1eb7t \u0111\u1ea5t do b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu gi\u00e0u b\u0103ng tan ch\u1ea3y. C\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 karst c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn carbon v\u00e0o kh\u00ed quy\u1ec3n, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea1o ra m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng m\u1edbi cho th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Carbon gi\u1ea3i ph\u00f3ng t\u1eeb b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y<\/h2>\n\n<p>B\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu ch\u1ee9a m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn carbon, nhi\u1ec1u h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ed9ng l\u1ea1i. Khi b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y, carbon n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng v\u00e0o kh\u00ed quy\u1ec3n, g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn \u0111ang nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u1ea3i ph\u00f3ng carbon ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eeb b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y, nh\u01b0ng \u01b0\u1edbc t\u00ednh l\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u1ed1c \u0111\u1ed9 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng trong l\u1ecbch s\u1eed<\/h2>\n\n<p>\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng \u0111ang thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang so s\u00e1nh h\u00ecnh \u1ea3nh tr\u00ean kh\u00f4ng trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i. B\u1eb1ng c\u00e1ch xem x\u00e9t t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ti\u1ebfn tri\u1ec3n trong l\u1ecbch s\u1eed, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh xem t\u1ed1c \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f3 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng hay l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a xu h\u01b0\u1edbng d\u00e0i h\u1ea1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u00e0 sinh th\u00e1i h\u1ecdc Roman Dial th\u00e1m hi\u1ec3m B\u1eafc C\u1ef1c<\/h2>\n\n<p>Nh\u00e0 sinh th\u00e1i h\u1ecdc Roman Dial \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 \u0111\u1ec3 th\u00e1m hi\u1ec3m v\u00f9ng hoang d\u00e3 B\u1eafc C\u1ef1c, tr\u1ef1c ti\u1ebfp quan s\u00e1t nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111ang di\u1ec5n ra. \u00d4ng \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed3 v\u00e0 s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 karst m\u1edbi. C\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Dial \u0111\u00e3 gi\u00fap n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \u0111\u1ed1i v\u1edbi B\u1eafc C\u1ef1c.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i chim v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3<\/h2>\n\n<p>Khi h\u1ec7 sinh th\u00e1i B\u1eafc C\u1ef1c thay \u0111\u1ed5i, qu\u1ea7n th\u1ec3 chim v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 c\u0169ng v\u1eady. Dial \u0111\u00e3 quan s\u00e1t th\u1ea5y s\u1ef1 suy gi\u1ea3m v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng chim trong v\u00e0i th\u1eadp k\u1ef7 qua. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1eaft g\u1eb7p c\u00e1c lo\u00e0i m\u1edbi \u0111ang di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u1eafc C\u1ef1c khi kh\u00ed h\u1eadu \u1ea5m l\u00ean.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng<\/h2>\n\n<p>T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c v\u1eabn ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1eafn. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn \u0111ang nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c ph\u1ee9c t\u1ea1p gi\u1eefa bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, b\u0103ng v\u0129nh c\u1eedu tan ch\u1ea3y, h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 B\u1eafc C\u1ef1c \u0111ang thay \u0111\u1ed5i nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y \u0111ang t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u1ec7 sinh th\u00e1i.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c th\u00e1m hi\u1ec3m v\u00e0 h\u1ee3p t\u00e1c khoa h\u1ecdc<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u1ea7y th\u1eed th\u00e1ch. N\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1eeb nhi\u1ec1u l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c nhau, bao g\u1ed3m sinh th\u00e1i h\u1ecdc, kh\u00ed h\u1eadu h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t h\u1ecdc. B\u1eb1ng c\u00e1ch l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng nhau, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111ang di\u1ec5n ra v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ti\u1ec1m t\u00e0ng c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi B\u1eafc C\u1ef1c v\u00e0 xa h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xa x\u00f4i v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i<\/h2>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xa x\u00f4i v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 B\u1eafc C\u1ef1c \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1eddi ti\u1ebft kh\u1eafc nghi\u1ec7t, \u0111\u1ecba h\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p h\u1ea1n ch\u1ebf. Tuy nhi\u00ean, ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t l\u1edbn. B\u1eb1ng c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u01b0a ra th\u00f4ng tin cho c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c \u0111ang thay \u0111\u1ed5i Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a ranh gi\u1edbi r\u1eebng Khi B\u1eafc C\u1ef1c \u1ea5m l\u00ean&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[1354,34,24087,24088,24089,219],"class_list":["post-18421","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-environmental-science","tag-arctic","tag-climate-change","tag-treeline-advance","tag-permafrost-thaw","tag-nutrient-limitations","tag-ecology"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18421"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18422,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18421\/revisions\/18422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}