{"id":3971,"date":"2024-10-07T21:30:35","date_gmt":"2024-10-07T21:30:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=3971"},"modified":"2024-10-07T21:30:35","modified_gmt":"2024-10-07T21:30:35","slug":"growing-potatoes-on-mars-implications-for-earths-food-future","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/agriculture\/growing-potatoes-on-mars-implications-for-earths-food-future\/","title":{"rendered":"Khoai t\u00e2y tr\u00ean sao H\u1ecfa: B\u00e0i h\u1ecdc cho t\u01b0\u01a1ng lai l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Tr\u1ed3ng khoai t\u00e2y tr\u00ean sao H\u1ecfa: \u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng lai l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u1ef9 thu\u1eadt nh\u00e0 k\u00ednh trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t<\/h2>\n\n<p>Nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a Matt Damon trong phim &#8220;Ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 t\u1eeb sao H\u1ecfa&#8221; \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh ti\u1ec1m n\u0103ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ea7y th\u1eed th\u00e1ch tr\u00ean sao H\u1ecfa. C\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n s\u1ea3n xu\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1eed d\u1ee5ng ph\u00e2n tr\u1ed9n \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1ed9 ph\u00ec nhi\u00eau c\u1ee7a \u0111\u1ea5t<\/h2>\n\n<p>Ch\u1ea5t th\u1ea3i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi sau khi \u0111\u00f4ng kh\u00f4 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m ph\u00e2n b\u00f3n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho \u0111\u1ea5t b\u1ecb suy ki\u1ec7t. Washington, D.C. v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang tri\u1ec3n khai c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u1ee7 ph\u00e2n \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn ch\u1ea5t th\u1ea3i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh ph\u00e2n tr\u1ed9n gi\u00e0u nit\u01a1. \u1ede Nairobi, Kenya, c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00e3 qua x\u1eed l\u00fd t\u1eeb nh\u00e0 v\u1ec7 sinh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i \u0111\u1ed9 ph\u00ec nhi\u00eau c\u1ee7a \u0111\u1ea5t \u1edf nh\u1eefng khu v\u1ef1c m\u00e0 canh t\u00e1c ng\u00f4 \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u1ea1n ki\u1ec7t \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n n\u01b0\u1edbc<\/h2>\n\n<p>Thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i lo ng\u1ea1i ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. &#8220;Ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 t\u1eeb sao H\u1ecfa&#8221; \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c ti\u1ebft ki\u1ec7m n\u01b0\u1edbc, ngay c\u1ea3 trong nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t. C\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00e1i ch\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai tr\u00ean Tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5 qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c h\u1ea1n h\u00e1n tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. N\u01b0\u1edbc th\u1ea3i t\u1eeb b\u1ed3n r\u1eeda ph\u00f2ng t\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i ch\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ti\u00eau v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n l\u00e0m n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng sau khi x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ea5t g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m \u0111\u1ea5t<\/h2>\n\n<p>Tr\u00ean sao H\u1ecfa, c\u00e1c phi h\u00e0nh gia s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi th\u00e1ch th\u1ee9c t\u1eeb c\u00e1c ch\u1ea5t g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m trong \u0111\u1ea5t, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 perchlorat. Tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c \u0111\u00f4 th\u1ecb th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ph\u1ea3i c\u00e1c ch\u1ea5t g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m c\u00f4ng nghi\u1ec7p nh\u01b0 ch\u00ec v\u00e0 asen. \u0110\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 sung \u0111\u1ea5t ch\u01b0a b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m v\u00e0o c\u00e1c khu v\u1ef1c b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m ho\u1eb7c tr\u1ed3ng c\u00e2y trong c\u00e1c th\u00f9ng ch\u1ee9a.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00f2ng k\u00edn \u0111\u1ec3 c\u1ea3i t\u1ea1o \u0111\u1ea5t<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00f2ng k\u00edn cung c\u1ea5p c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p c\u1ea3i ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1ea5t ngh\u00e8o dinh d\u01b0\u1ee1ng. Th\u1ee7y canh, k\u1ebft h\u1ee3p nu\u00f4i c\u00e1 v\u00e0 tr\u1ed3ng c\u00e2y, c\u00f9ng c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt lu\u00e2n canh c\u00e2y tr\u1ed3ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap truy\u1ec1n ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00edch nghi c\u00e2y tr\u1ed3ng v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ph\u00f3ng x\u1ea1<\/h2>\n\n<p>C\u00e1c tai n\u1ea1n h\u1ea1t nh\u00e2n v\u00f4 t\u00ecnh cung c\u1ea5p cho c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00f4ng tin chuy\u00ean s\u00e2u v\u1ec1 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n trong \u0111\u1ea5t ph\u00f3ng x\u1ea1. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e2y lanh gi\u00e0u d\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh g\u1ea7n Nh\u00e0 m\u00e1y \u0111i\u1ec7n h\u1ea1t nh\u00e2n Chernobyl.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u1ea3o t\u1ed3n ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c<\/h2>\n\n<p>B\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o l\u00e0 tr\u00e1nh l\u00e3ng ph\u00ed c\u00e1c ngu\u1ed3n l\u1ef1c m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3. &#8220;Ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 t\u1eeb sao H\u1ecfa&#8221; nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ea3n xu\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf th\u01b0\u1eddng b\u1ecb coi nh\u1eb9.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng lai l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/h2>\n\n<p>Tr\u1ed3ng khoai t\u00e2y tr\u00ean sao H\u1ecfa l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m mang t\u00ednh t\u01b0\u01a1ng lai, nh\u01b0ng c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 b\u00e0i h\u1ecdc r\u00fat ra t\u1eeb nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ed1i v\u1edbi an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. B\u1eb1ng c\u00e1ch \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ea3i ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 c\u1ea3i t\u1ea1o \u0111\u1ea5t, b\u1ea3o t\u1ed3n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh canh t\u00e1c b\u1ec1n v\u1eefng, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c do m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t \u0111\u1eb7t ra v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u01b0\u01a1ng lai an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u1ed3ng khoai t\u00e2y tr\u00ean sao H\u1ecfa: \u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng lai l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t K\u1ef9 thu\u1eadt nh\u00e0 k\u00ednh trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t Nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a Matt&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24547,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1196],"tags":[1194,7390,7392,7391,7389,287,6648,120,7393,811,441],"class_list":["post-3971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-agriculture","tag-food-security","tag-closed-loop-systems","tag-crop-rotation","tag-hydroponics","tag-soil-science","tag-agriculture","tag-nuclear-power","tag-sustainability","tag-radioactive-environments","tag-mars","tag-water-conservation"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3971"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24548,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3971\/revisions\/24548"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}