{"id":4004,"date":"2024-09-27T11:48:36","date_gmt":"2024-09-27T11:48:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=4004"},"modified":"2024-09-27T11:48:36","modified_gmt":"2024-09-27T11:48:36","slug":"space-archaeology-on-the-iss-studying-human-adaptation","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/space-science\/space-archaeology-on-the-iss-studying-human-adaptation\/","title":{"rendered":"Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5: Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00edch nghi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean Tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5 qu\u1ed1c t\u1ebf"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5: Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00edch nghi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean Tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5 qu\u1ed1c t\u1ebf<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong kh\u00f4ng gian<\/h2>\n\n<p>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc tr\u00ean Tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5 qu\u1ed1c t\u1ebf (ISS) \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi sinh s\u1ed1ng v\u00e0 th\u00edch nghi trong kh\u00f4ng gian. D\u1ef1 \u00e1n mang t\u00ednh \u0111\u1ed9t ph\u00e1 n\u00e0y do gi\u00e1o s\u01b0 Justin Walsh v\u00e0 Alice Gorman d\u1eabn \u0111\u1ea7u, bao g\u1ed3m vi\u1ec7c ch\u1ee5p \u1ea3nh h\u00e0ng ng\u00e0y nhi\u1ec1u khu v\u1ef1c kh\u00e1c nhau c\u1ee7a ISS \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i trong vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng gian theo th\u1eddi gian.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Quan \u0111i\u1ec3m kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng gian<\/h2>\n\n<p>Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u1eadp trung v\u00e0o x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e1 kh\u1ee9, kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi sinh s\u1ed1ng trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng gian hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. B\u1eb1ng c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 th\u00f3i quen sinh ho\u1ea1t h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c phi h\u00e0nh gia tr\u00ean ISS, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eb1m t\u00ecm hi\u1ec3u c\u00e1ch h\u1ecd t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xung quanh v\u00e0 th\u00edch nghi v\u1edbi nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a kh\u00f4ng gian.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ch\u1ee5p \u1ea3nh h\u00e0ng ng\u00e0y v\u00e0 th\u1eed nghi\u1ec7m h\u1ed1 th\u1eed<\/h2>\n\n<p>\u0110\u1ec3 thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u, c\u00e1c phi h\u00e0nh gia ch\u1ee5p \u1ea3nh h\u00e0ng ng\u00e0y n\u0103m khu v\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh tr\u00ean tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5, bao g\u1ed3m b\u00e0n \u0103n, n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u00e1 \u0111\u1ee1 t\u1ea3i tr\u1ecdng, nh\u00e0 v\u1ec7 sinh v\u00e0 m\u00f4-\u0111un ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m. Th\u1eed nghi\u1ec7m &#8220;h\u1ed1 th\u1eed&#8221; n\u00e0y cho ph\u00e9p c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u quan s\u00e1t c\u00e1ch nh\u1eefng kh\u00f4ng gian n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 ch\u00fang thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o theo th\u1eddi gian.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c c\u1ee7a phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n v\u00e0 s\u1ef1 th\u00edch nghi theo th\u1eddi gian<\/h2>\n\n<p>B\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u \u1ea3nh, c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc hy v\u1ecdng s\u1ebd x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c khu\u00f4n m\u1eabu trong s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u00e0 th\u00edch nghi c\u1ee7a phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n. H\u1ecd s\u1ebd nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1ch c\u00e1c phi h\u00e0nh gia s\u1eafp x\u1ebfp kh\u00f4ng gian sinh ho\u1ea1t, s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 thi\u1ebft b\u1ecb, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1ch h\u1ecd t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi nhau trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng h\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ee7a ISS.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1c chi\u1ec1u k\u00edch x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00e1m hi\u1ec3m kh\u00f4ng gian<\/h2>\n\n<p>Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169ng l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u00e1c chi\u1ec1u k\u00edch x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00e1m hi\u1ec3m kh\u00f4ng gian. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tin r\u1eb1ng vi\u1ec7c hi\u1ec3u c\u00e1ch c\u00e1c phi h\u00e0nh gia li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap c\u1ea3i thi\u1ec7n thi\u1ebft k\u1ebf n\u01a1i \u1edf trong t\u01b0\u01a1ng lai v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1m ph\u00e1 s\u1ef1 gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n ti\u1ebfng \u1ed3n v\u00e0 quy\u1ec1n ri\u00eang t\u01b0<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eadp trung v\u00e0o t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a s\u1ef1 gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n ti\u1ebfng \u1ed3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c phi h\u00e0nh gia. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u00e2m h\u1ecdc \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n th\u01b0\u1eddng \u0111eo n\u00fat tai \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m m\u1ee9c ti\u1ebfng \u1ed3n. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a ti\u1ebfng \u1ed3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec1n ri\u00eang t\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c c\u1ee7a tr\u1ea3i nghi\u1ec7m s\u1ed1ng trong kh\u00f4ng gian v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft r\u00f5.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf v\u00e0 m\u00f4 ph\u1ecfng l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c xem x\u00e9t vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p h\u1ea1n ch\u1ebf nh\u01b0 d\u00e2y th\u1eebng v\u00e0 v\u1ea3i d\u00e1n \u0111\u1ec3 m\u00f4 ph\u1ecfng l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng vi tr\u1ecdng l\u1ef1c. B\u1eb1ng c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1ch c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hy v\u1ecdng s\u1ebd hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch h\u1ecd th\u00edch nghi v\u1edbi nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a kh\u00f4ng gian.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5<\/h2>\n\n<p>Ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc trong kh\u00f4ng gian \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c cu\u1ed9c khai qu\u1eadt truy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn ISS \u0111\u1ec3 thu th\u1eadp c\u00e1c hi\u1ec7n v\u1eadt ho\u1eb7c ti\u1ebfn h\u00e0nh khai qu\u1eadt. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, h\u1ecd d\u1ef1a v\u00e0o d\u1eef li\u1ec7u \u1ea3nh v\u00e0 c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt vi\u1ec5n th\u00e1m \u0111\u1ec3 thu th\u1eadp th\u00f4ng tin.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00e1m hi\u1ec3m kh\u00f4ng gian trong t\u01b0\u01a1ng lai<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1eeb d\u1ef1 \u00e1n kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c s\u1ee9 m\u1ec7nh th\u00e1m hi\u1ec3m kh\u00f4ng gian trong t\u01b0\u01a1ng lai. B\u1eb1ng c\u00e1ch hi\u1ec3u c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi th\u00edch nghi v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng trong kh\u00f4ng gian, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1eefng n\u01a1i \u1edf, thi\u1ebft b\u1ecb v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1ed1t h\u01a1n cho c\u00e1c phi h\u00e0nh gia trong c\u00e1c s\u1ee9 m\u1ec7nh d\u00e0i ng\u00e0y.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang di\u1ec5n ra v\u00e0 c\u00e1c h\u01b0\u1edbng \u0111i trong t\u01b0\u01a1ng lai<\/h2>\n\n<p>D\u1ef1 \u00e1n kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5 tr\u00ean ISS v\u1eabn \u0111ang ti\u1ebfp di\u1ec5n v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch ti\u1ebfp t\u1ee5c thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u trong nhi\u1ec1u n\u0103m t\u1edbi. H\u1ecd hy v\u1ecdng s\u1ebd m\u1edf r\u1ed9ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh sang c\u00e1c khu v\u1ef1c kh\u00e1c c\u1ee7a ISS v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a vi\u1ec7c du h\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5: Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00edch nghi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean Tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5 qu\u1ed1c t\u1ebf Hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong kh\u00f4ng gian&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24455,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[476],"tags":[37,434,97,99,7445,7446,581],"class_list":["post-4004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-space-science","tag-innovation","tag-space-exploration","tag-science","tag-lifescienceart","tag-space-archaeology","tag-human-adaptation","tag-international-space-station"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4004"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24456,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions\/24456"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}