{"id":668,"date":"2024-11-01T20:13:56","date_gmt":"2024-11-01T20:13:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=668"},"modified":"2024-11-01T20:13:56","modified_gmt":"2024-11-01T20:13:56","slug":"education-genes-on-the-decline","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/science\/genetics\/education-genes-on-the-decline\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a c\u00e1c gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c: T\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u00ed th\u00f4ng minh c\u1ee7a ch\u00fang ta"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c: Ch\u00fang c\u00f3 \u0111ang suy gi\u1ea3m kh\u00f4ng?<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hi\u1ec3u v\u1ec1 gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c<\/h2>\n\n<p>Gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 nh\u1eefng gen c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n, ho\u1eb7c tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n cao nh\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 gen \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trong th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u00e1o d\u1ee5c, bao g\u1ed3m c\u00e1c gen c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tr\u00ed th\u00f4ng minh, tr\u00ed nh\u1edb v\u00e0 s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n<\/h2>\n\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1eeb Iceland \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111ang sinh \u00edt con h\u01a1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng suy gi\u1ea3m tr\u00ed th\u00f4ng minh n\u00f3i chung c\u1ee7a c\u1ea3 d\u00e2n s\u1ed1.<\/p>\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 xem x\u00e9t m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u g\u1ed3m kho\u1ea3ng 130.000 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Iceland v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c gen c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n. H\u1ecd ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian 80 n\u0103m, t\u1eeb n\u0103m 1910 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1990, c\u00e1c gen c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c theo \u0111u\u1ed5i n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edf r\u1ed9ng tr\u1edf n\u00ean \u00edt ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n trong d\u00e2n s\u1ed1.<\/p>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u0169ng ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 &#8220;gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c&#8221; n\u00e0y c\u00f3 \u00edt con h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nh\u1eefng l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3<\/h2>\n\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 cho vi\u1ec7c t\u1ea1i sao nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c l\u1ea1i c\u00f3 \u00edt con h\u01a1n. M\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ec9 qu\u00e1 b\u1eadn r\u1ed9n v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc h\u00e0nh v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a h\u1ecd n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 sinh con. M\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1c l\u00e0 c\u00e1c gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n, v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f9ng gen nh\u01b0ng b\u1ecf h\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3 \u00edt con h\u01a1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn IQ<\/h2>\n\n<p>S\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a c\u00e1c gen li\u00ean quan \u0111\u1ebfn gi\u00e1o d\u1ee5c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ee5t gi\u1ea3m ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ trung b\u00ecnh c\u1ee7a to\u00e0n d\u00e2n. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u01b0\u1edbc t\u00ednh r\u1eb1ng ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m 0,4% m\u1ed7i th\u1eadp k\u1ef7. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong ng\u1eafn h\u1ea1n, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac ph\u1ea3i lo l\u1eafng ch\u01b0a?<\/h2>\n\n<p>V\u1eady ch\u00fang ta c\u00f3 n\u00ean lo l\u1eafng v\u1ec1 s\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a c\u00e1c gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c kh\u00f4ng? M\u1ed9t s\u1ed1 chuy\u00ean gia cho r\u1eb1ng c\u00f2n qu\u00e1 s\u1edbm \u0111\u1ec3 n\u00f3i. H\u1ecd ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n \u0111\u00e3 t\u0103ng trong nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111ang suy gi\u1ea3m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 suy gi\u1ea3m v\u1ec1 m\u1eb7t di truy\u1ec1n th\u00f4ng qua vi\u1ec7c c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i gi\u00e1o d\u1ee5c.<\/p>\n\n<p>Nh\u1eefng chuy\u00ean gia kh\u00e1c th\u00ec lo ng\u1ea1i h\u01a1n. H\u1ecd cho r\u1eb1ng s\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a c\u00e1c gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 suy gi\u1ea3m tr\u00ed th\u00f4ng minh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng ch\u00fang ta c\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i gi\u00e1o d\u1ee5c cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea5t k\u1ec3 c\u1ea5u tr\u00fac di truy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u1ebft lu\u1eadn<\/h2>\n\n<p>Cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u00ed th\u00f4ng minh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1ebd c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c trong nhi\u1ec1u n\u0103m n\u1eefa. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang ta c\u1ea7n \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy\u1ec1n ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i gi\u00e1o d\u1ee5c ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea5t k\u1ec3 c\u1ea5u tr\u00fac di truy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00f4ng tin b\u1ed5 sung<\/h2>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3097532\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Di truy\u1ec1n h\u1ecdc v\u1ec1 tr\u00ed th\u00f4ng minh<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3696425\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 tr\u00ed th\u00f4ng minh<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/abs\/pii\/S0160289618301439\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ<\/a><\/li>\n<\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c: Ch\u00fang c\u00f3 \u0111ang suy gi\u1ea3m kh\u00f4ng? Hi\u1ec3u v\u1ec1 gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c Gen di truy\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 nh\u1eefng gen c\u00f3&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24771,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1628],"tags":[188,170,1627,487,1048],"class_list":["post-668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genetics","tag-genetics","tag-education","tag-iq","tag-human-evolution","tag-intelligence"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=668"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24772,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/668\/revisions\/24772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}