{"id":732,"date":"2021-11-03T23:24:33","date_gmt":"2021-11-03T23:24:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/?p=732"},"modified":"2021-11-03T23:24:33","modified_gmt":"2021-11-03T23:24:33","slug":"chupatty-movement-harbinger-indian-rebellion-1857","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/uncategorized\/chupatty-movement-harbinger-indian-rebellion-1857\/","title":{"rendered":"Phong tr\u00e0o Chupatty: \u0110i\u1ec1m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1857"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Phong tr\u00e0o Chupatty: \u0110i\u1ec1m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1857<\/h2>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00fac d\u1ea1o \u0111\u1ea7u cho cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n<\/h2>\n\n<p>V\u00e0o nh\u1eefng th\u00e1ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1857, m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3 l\u1ea1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9: vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1t nh\u1eefng chi\u1ebfc b\u00e1nh m\u00ec kh\u00f4ng men b\u00ed \u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 chapatis. Phong tr\u00e0o n\u00e0y, lan r\u1ed9ng kh\u1eafp ti\u1ec3u l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, \u0111\u00e3 g\u00e2y ra nh\u1eefng l\u00e0n s\u00f3ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng trong ch\u00ednh quy\u1ec1n Anh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 ph\u00e2n ph\u1ed1i c\u1ee7a Chapatis<\/h2>\n\n<p>Nh\u1eefng chi\u1ebfc chapatis \u0111\u01b0\u1ee3c trao tay nhau, t\u1eeb l\u00e0ng n\u00e0y sang l\u00e0ng kh\u00e1c, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch hay th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p r\u00f5 r\u00e0ng n\u00e0o. C\u00e1c quan ch\u1ee9c Anh, b\u1ed1i r\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 lan truy\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i n\u00e0y, \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3. Nh\u1eefng chi\u1ebfc b\u00e1nh m\u00ec gi\u1ed1ng h\u1ec7t v\u1edbi nh\u1eefng chi\u1ebfc b\u00e1nh m\u00ec m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0103n h\u1eb1ng ng\u00e0y, d\u1eabn \u0111\u1ebfn suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a nh\u1eefng r\u1eafc r\u1ed1i s\u1eafp x\u1ea3y ra.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tin \u0111\u1ed3n v\u00e0 nghi ng\u1edd<\/h2>\n\n<p>Khi phong tr\u00e0o chupatty lan r\u1ed9ng, nh\u1eefng tin \u0111\u1ed3n v\u00e0 nghi ng\u1edd c\u0169ng t\u0103ng l\u00ean. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tin r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u00edn hi\u1ec7u cho m\u1ed9t cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady s\u1eafp di\u1ec5n ra, trong khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i coi \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 n\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m ho\u1eb7c d\u1ecbch b\u1ec7nh. Ng\u01b0\u1eddi Anh, v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u1ea3nh gi\u00e1c v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n gia t\u0103ng trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ea4n \u0110\u1ed9, ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean lo l\u1eafng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng v\u1ec1 h\u1ed9p ti\u1ebfp \u0111\u1ea1n m\u1ee1<\/h2>\n\n<p>Gi\u1eefa l\u00fac h\u1ed7n lo\u1ea1n xung quanh nh\u1eefng chi\u1ebfc chapatis, m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng m\u1edbi n\u1ed5 ra: vi\u1ec7c \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ed9p ti\u1ebfp \u0111\u1ea1n m\u1ee1 cho s\u00fang tr\u01b0\u1eddng Enfield. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ea4n \u0110\u1ed9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n th\u1ee7 lu\u1eadt l\u1ec7 \u0103n ki\u00eang t\u00f4n gi\u00e1o nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u00e3 kinh ho\u00e0ng khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ed9p ti\u1ebfp \u0111\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f4i m\u1ee1 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 ch\u00e2m ng\u00f2i cho cu\u1ed9c binh bi\u1ebfn lan r\u1ed9ng trong c\u00e1c trung \u0111o\u00e0n l\u00ednh \u0111\u00e1nh thu\u00ea \u1ea4n \u0110\u1ed9, \u0111\u1ed5 th\u00eam d\u1ea7u v\u00e0o ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ea5t \u1ed5n \u0111ang gia t\u0103ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 hi\u1ec3u l\u1ea7m l\u1eabn nhau<\/h2>\n\n<p>Phong tr\u00e0o chupatty v\u00e0 cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng h\u1ed9p ti\u1ebfp \u0111\u1ea1n m\u1ee1 \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt s\u1ef1 hi\u1ec3u l\u1ea7m s\u00e2u s\u1eafc gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb Anh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ea4n \u0110\u1ed9. Ng\u01b0\u1eddi Anh, v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 phong t\u1ee5c v\u00e0 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9, r\u1ea5t d\u1ec5 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng hoang t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ng\u1edd v\u1ef1c. M\u1eb7t kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 th\u1ea5y truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb \u0111e d\u1ecda b\u1edfi c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Anh.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a phong tr\u00e0o Chapatty<\/h2>\n\n<p>Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Kim Wagner cho r\u1eb1ng phong tr\u00e0o chupatty b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Indore nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c m\u00ea t\u00edn nh\u1eb1m xua \u0111u\u1ed5i b\u1ec7nh t\u1ea3. Vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1t nh\u1eefng chi\u1ebfc b\u00e1nh m\u00ec d\u1ecdc theo c\u00e1c tuy\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m ch\u00fang lan r\u1ed9ng. Khi phong tr\u00e0o lan r\u1ed9ng v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i m\u1ee5c \u0111\u00edch ban \u0111\u1ea7u, n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 ph\u1ea3n \u00e1nh cho s\u1ef1 lo l\u1eafng v\u00e0 ng\u1edd v\u1ef1c chung trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2n c\u01b0 \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">H\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 ng\u1edd v\u1ef1c<\/h2>\n\n<p>S\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a nh\u1eefng tin \u0111\u1ed3n, s\u1ef1 ho\u1ea3ng lo\u1ea1n v\u00e0 s\u1ef1 ng\u1edd v\u1ef1c l\u1eabn nhau \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed nguy hi\u1ec3m th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 c\u1ee7a cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1857. Ng\u01b0\u1eddi Anh, lo s\u1ee3 m\u1ed9t cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady lan r\u1ed9ng, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p tr\u1ea3 b\u1eb1ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p tr\u1ea3 \u0111\u0169a t\u00e0n b\u1ea1o, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ed5 m\u00e1u v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5 tr\u00ean di\u1ec7n r\u1ed9ng.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">B\u00e0i h\u1ecdc t\u1eeb qu\u00e1 kh\u1ee9<\/h2>\n\n<p>Phong tr\u00e0o chupatty l\u00e0 l\u1eddi nh\u1eafc nh\u1edf v\u1ec1 h\u1eadu qu\u1ea3 t\u00e0n kh\u1ed1c c\u1ee7a s\u1ef1 ng\u1edd v\u1ef1c v\u00e0 ho\u1ea3ng lo\u1ea1n. N\u00f3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c hi\u1ec3u c\u00e1c kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u0103n h\u00f3a, th\u00fac \u0111\u1ea9y giao ti\u1ebfp v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c khi\u1ebfu n\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00fang leo thang th\u00e0nh b\u1ea1o l\u1ef1c. Nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u0103m 1857 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u00e2y ti\u1ebfng vang cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, n\u00eau b\u1eadt m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 s\u1ef1 nghi ng\u1edd v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i che m\u1edd ph\u00e1n \u0111o\u00e1n.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Th\u00f4ng tin chi ti\u1ebft b\u1ed5 sung<\/h2>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Phong tr\u00e0o chupatty lan truy\u1ec1n v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 100-200 d\u1eb7m m\u1ed9t \u0111\u00eam, nhanh h\u01a1n h\u1ec7 th\u1ed1ng b\u01b0u ch\u00ednh c\u1ee7a Anh.<\/li>\n<li>Ch\u00ednh quy\u1ec1n Anh \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh l\u1ec7nh nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p phong tr\u00e0o chupatty, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf.<\/li>\n<li>Cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1857 l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Anh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Anh \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/li>\n<\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Phong tr\u00e0o Chupatty: \u0110i\u1ec1m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1857 Kh\u00fac d\u1ea1o \u0111\u1ea7u cho cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n V\u00e0o nh\u1eefng th\u00e1ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1857, m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1771,1769,1766,1770,1767,1768],"class_list":["post-732","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-social-unrest","tag-historical-events","tag-indian-rebellion-of-1857","tag-cultural-history","tag-chupatty-movement","tag-british-rule-in-india"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=732"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":733,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/732\/revisions\/733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lifescienceart.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}